Μεγάλες προσδοκίες

γράφει η Βάλια Καραμάνου

Η αλήθεια είναι πως στην συγγραφική μου πορεία τα πιο όμορφα μηνύματα τα έχω λάβει σε ιδιωτική συνομιλία, την οποία ποτέ δεν θα ανέβαζα δημόσια, μια και αυτό επέλεξε ο συνομιλητής μου. Πρόσφατα διάβασα στο περιβόητο και πολύπαθο Goodreads (στο οποίο πρέπει να μπαίνω ελάχιστες φορές τον χρόνο) την κριτική μιας κοπέλας που συμπωματικά έφερε το ίδιο όνομα με την ηρωΐδα μου.

«Αν και δεν έτρεφα μεγάλες προσδοκίες, το έργο ήταν μια ευχάριστη έκπληξη, κλπ., κλπ…»

Μεγάλες προσδοκίες, μια πολύ σημαντική φράση. Άραγε πως προσδιορίζονται οι προσδοκίες στην ανάγνωση ενός βιβλίου και κυρίως ποιος είναι ο τρόπος που καθορίζεται το μέγεθός τους; Γιατί να περιμένει κάποιος πολλά ή λίγα από ένα βιβλίο που δεν έχει πέσει στα χέρια του; Ειδικά μάλιστα σε περιπτώσεις που το βιογραφικό του συγγραφέα ή ο εκδοτικός οίκος είναι αξιόλογα. Η απάντηση προφανής: δεν είναι γνωστός κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ίσως πάλι είναι η καχυποψία πλέον του αναγνώστη που διαβάζει διαρκώς για νέα «αριστουργήματα» και απογοητεύεται τις περισσότερες φορές, άσχετα αν δεν μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα.

Ποιος όμως δημιουργεί τις μεγάλες προσδοκίες; Η εκάστοτε γραμμή προώθησης των εκδοτικών οίκων και των συγγραφέων. Όλα είναι θεμιτά σ’ έναν ελεύθερο ( ; ) κόσμο, ωστόσο η επιθετική διαφήμιση συχνά έχει στόχο όχι μόνο να εξυψώσει ένα έργο αλλά να καταποντίσει τα υπόλοιπα προς αποφυγή συγκρίσεων. Και ναι, αυτό μπορεί να αποδώσει πρόσκαιρα καρπούς. Συνήθως μέτρια βιβλία έχουν κάνει εξωφρενικές πωλήσεις μια και υπάρχουν παντού: στις ομάδες, στο χρονολόγιο, σε κάθε λίστα, βιτρίνα βιβλιοπωλείου, κλπ.

Το μεγάλο πρόβλημα στην λογοτεχνία που κρίνει τελικά κάθε έργο είναι ο χρόνος. Αν όντως ένα έργο πληροί τις μεγάλες προσδοκίες, τότε ναι, είναι και ευπώλητο και διαχρονικό (όχι πάντα με αυτήν την σειρά). Αν όμως δεν ανταποκρίνεται σε αυτό, τότε μάλλον η καθοδική πορεία του είναι προδιαγεγραμμένη. Ποιος νοιάζεται, θα μου πείτε, αν αυτό έχει ήδη πουλήσει μερικές εκατοντάδες αντίτυπα; Ναι, σαφώς αποτελεί ικανοποίηση για τον συγγραφέα κυρίως, αλλά υπάρχει ημερομηνία λήξης. Κακά τα ψέματα, είναι σκληρό να σε εκθειάζουν με κάθε τρόπο για ένα χρονικό διάστημα και μετά να σε ξεχνούν.

Από την άλλη πλευρά, δεν υπάρχει πιο όμορφο συναίσθημα να σε διαβάζουν χωρίς να ξέρουν τίποτα για σένα και να ανακαλύπτουν κάτι που θα τους συνεπάρει και αυτό με την σειρά του θα οδηγήσει έναν συγγραφέα στην διάρκεια αποκτώντας αναγνώστες που θα τον ακολουθούν σε κάθε του πόνημα. Το έχω δηλώσει στο παρελθόν, μας νοιάζει να υπάρχουμε και μετά από μια δεκαετία, αν φυσικά το αξίζουμε.

Το θέμα με τις «μεγάλες προσδοκίες» και τις υπερβολές στον χαρακτηρισμό των βιβλίων είναι πως λειτουργούν πάντα αντίστροφα. Θέτουν τόσο ψηλά τον πήχη, ώστε και ένα καλό βιβλίο μπορεί να φανεί κατώτερο των προσδοκιών του αναγνώστη αν το έχει πλάσει στο μυαλό του ως «αριστούργημα». Επιπρόσθετα, επαναπαύεται ο δημιουργός στις «δάφνες» του και δεν εξελίσσεται μια και θεωρεί πως έχει ήδη φτάσει στην κορυφή.

Συγκρατημένη αισιοδοξία, αυτό χρειάζεται η συγγραφή ενός βιβλίου και λογική προώθηση. Το καλό βιβλίο διαδίδεται στόμα με στόμα συνήθως. Φυσικά, δεν φτάνει να το θέλουμε διακαώς, πρέπει και να το έχουμε μέσα μας. Και αν το έχουμε βγαίνει αβίαστα, φυσικά και όχι με απελπισία. Μεγάλα λόγια, μεγάλες προσδοκίες δυστυχώς αποτελούν την συνταγή της απογοήτευσης.

Και το κυριότερο: ο συγγραφέας πρέπει πάντα «κάτι να έχει να πει» , που συχνά απαιτεί να έρθει σε ρήξη με την κοινή γνώμη, να διαλύσει «φιλίες» και «συμμαχίες» προκειμένου να τοποθετηθεί κοινωνικά, ενδεχομένως και πολιτικά (προς Θεού, όχι κομματικά!) Είναι αδιανόητο οι πνευματικοί άνθρωποι ( ; ) να σωπαίνουν μπροστά στην βία, την κακοποίηση, την εξαθλίωση, την καταπάτηση της ελευθερίας και της δικαιοσύνης από φόβο μην πέσουν σε δυσμένεια και χάσουν αναγνώστες. Η αυθεντικότητα αμείβεται, δίνει πιστούς αναγνώστες και αντοχή στον χρόνο. Το αντίθετο- «τα έχω καλά με όλους»- πετυχαίνει μια πρόσκαιρη και ανούσια εύνοια, που μεταφράζεται σε περιστασιακές πωλήσεις. Σε έναν κόσμο που φθίνει κάποιοι πρέπει να μιλήσουν γι’ αυτό. Αν όχι ο συγγραφέας, ποιος; Ευτυχώς, οι αναγνώστες πλέον γυρνούν πίσω στον φυσικό χώρο του βιβλίου και αφήνουν την παντοδυναμία και την ολιγαρχία του διαδικτύου που κυριάρχησε την περίοδο της καραντίνας και δυστυχώς ενίσχυσε την ευνοιοκρατία.

Να μιλάτε λοιπόν, να γράφετε κραυγάζοντας αλήθειες πέρα από τις «συνταγές». Μόνο τότε θα ακουστείτε.

Και κάτι ακόμα που πρέπει να υπάρχει στο μυαλό όσων γράφουμε: η λογοτεχνία δεν μας χρειάζεται, εμείς την χρειαζόμαστε.

Ακολουθήστε μας

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 22 – 23 Φεβρουαρίου 2025

Οι προσφορές των εφημερίδων για το Σαββατοκύριακο 22 – 23 Φεβρουαρίου 2025

Real News https://youtu.be/yXaYeeSCwVwΚαθημερινή Πρώτο Θέμa Το Βήμα της Κυριακής Δώστε μας το email σας και κάθε Παρασκευήθα έχετε στα εισερχόμενά σας τις προσφορές των εφημερίδων (Δεν στέλνουμε ανεπιθύμητη αλληλογραφία ενώ μπορείτε να...

Ρεαλιστικές και Νατουραλιστικές πτυχές στο διήγημα του Γκυ Ντε Μωπασάν «Το κρεβάτι 29»

Ρεαλιστικές και Νατουραλιστικές πτυχές στο διήγημα του Γκυ Ντε Μωπασάν «Το κρεβάτι 29»

γράφει η Παναγιώτα Μπαϊράμη Οι απόπειρες λογοτεχνικής καταγραφής της κοινωνικής πραγματικότητας της δεύτερης πεντηκονταετίας του 19ου αιώνα αναδεικνύουν στο λογοτεχνικό προσκήνιο το ρεαλισμό ως γενικότερη τάση εκτεινόμενη στο σύνολο της καλλιτεχνικής δημιουργίας και...

Χάμστερ, κλουβί και ρόδα

Χάμστερ, κλουβί και ρόδα

Ένας σοφός είπε κάποτε, πως στην ανθρώπινη κοινωνία θα μπορούσες να παραλληλίσεις τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά με ένα διαφορετικό ζώο. Πόση αλήθεια μπορεί να χωρέσει μέσα σε ένα τόσο μικρό απόφθεγμα και πόσο θα μας βοηθούσε, εάν μπορούσαμε να διακρίνουμε το ζώο πίσω από...

Γράψε – σβήσε

Γράψε – σβήσε

Με μολύβι, μου έλεγαν, γράφε! Αν κάνεις έτσι το παραμικρό λάθος, με τη σβήστρα σου μπορείς και να το σβήσεις, χωρίς κανείς να καταλάβει το λάθος σου αυτό. Και έτσι, από μικρή αγάπησα το στυλό.  Φρόντιζα κι έπαιρνα στυλό σε όλα τα χρώματα. Στυλό σε κλασσικό και...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Επιμέλεια άρθρου

Διαβάστε κι αυτά

Αρθρογραφία
Γράψε – σβήσε

Γράψε – σβήσε

Με μολύβι, μου έλεγαν, γράφε! Αν κάνεις έτσι το παραμικρό λάθος, με τη σβήστρα σου μπορείς και να το σβήσεις, χωρίς κανείς να καταλάβει το λάθος σου αυτό. Και έτσι, από μικρή αγάπησα το στυλό.  Φρόντιζα κι έπαιρνα στυλό σε όλα τα χρώματα. Στυλό σε κλασσικό και...

ΑρθρογραφίαΕκπαίδευση
Κριτική του εκπαιδευτικού συστήματος: για το βιβλίο ‘Το σχολείο φυλακή και η ελεύθερη μάθηση’, του Τζων Χολτ

Κριτική του εκπαιδευτικού συστήματος: για το βιβλίο ‘Το σχολείο φυλακή και η ελεύθερη μάθηση’, του Τζων Χολτ

  γράφει ο Μιχάλης Κατσιγιάννης   Κριτική του εκπαιδευτικού συστήματος: για το βιβλίο ‘Τ σχολείο φυλακή και η ελεύθερη μάθηση’, του Τζων Χολτ[1]   Εισαγωγή Ποιος είναι ο ρόλος και η στόχευση της εκπαίδευσης στην κοινωνία μας; Σε τι εξυπηρετεί η υποχρεωτική σχολική...

ΑρθρογραφίαΕκπαίδευση
Η θέση και ο ρόλος της λογοτεχνίας στο πλαίσιο της προσχολικής εκπαίδευσης: σχόλια για μία τοξική σχέση

Η θέση και ο ρόλος της λογοτεχνίας στο πλαίσιο της προσχολικής εκπαίδευσης: σχόλια για μία τοξική σχέση

  γράφει ο Μιχάλης Κατσιγιάννης   Εισαγωγικές παρατηρήσεις Σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης παρατηρείται το ίδιο παιδαγωγικό μοτίβο – τόσο σε επίπεδο θεωρίας όσο και σε επίπεδο πράξης – ως προς την αντίληψη για την αισθητική καλλιέργεια και ευαισθητοποίηση και...

Βιβλιοκριτικές
Μόνο ένα θαύμα, του Γιώργου Πολυμενάκου

Μόνο ένα θαύμα, του Γιώργου Πολυμενάκου

Μόνο ένα θαύμα Γιώργος Πολυμενάκος Εκδόσεις Γραφή 2024 - γράφει η Βάλια Καραμάνου - Οι εκδόσεις Γραφή παρουσιάζουν το τρίτο μέρος της τριλογίας των Φάρων του Γιώργου Πολυμενάκου (το πρώτο μέρος είναι το «Σημείο Εξόδου» και το δεύτερο το «Σκοτεινό Φως»), που ωστόσο...

Βιβλιοκριτικές
«Αποτύπωμα ζωής», της Αγγελικής Σπυροπούλου

«Αποτύπωμα ζωής», της Αγγελικής Σπυροπούλου

«Αποτύπωμα ζωής» Αγγελική Σπυροπούλου Εκδόσεις Ζενίθ 2024 - γράφει η Βάλια Καραμάνου - «Βιωματικό σύγγραμμα» αναγράφεται ενδεικτικά κάτω από τον τίτλο του βιβλίου, γεγονός που σημαίνει πως διαθέτει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, ικανά να το ξεχωρίσουν και να αγγίξουν...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου