Ποιητικά πρακτικά έρωτος

20.10.2015

Μυρτώ Βαξεβάνη
ars poetica
ISBN: ISBN 978-618-5150-02-0

Ο έρωτας από τα πρώτα βήματα της λογοτεχνίας αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ποίησης. Από την Ιλιάδα έως σήμερα η ερωτική ποίηση φαίνεται να αποτελεί το πιο αγαπημένο είδος είτε συμπλέκεται με την κοσμογονία και επικούς/ιπποτικούς άθλους είτε με άλλα είδη της τέχνης (μουσική, θέατρο). Τα ερωτικά ποιήματα, άλλωστε, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ποιητικής μας παράδοσης.

Ωστόσο, ένα βασικό ζήτημα που συχνά προκύπτει στην κριτική είναι ο τρόπος με τον οποίο κάποιος θα αγγίξει το θέμα, πώς θα διαχειριστεί την ερωτική προσμονή, το χωρισμό, τη μοναξιά και τον πόνο· από μία "εγωιστική" ερωτική εμμονή έως τη φιλοσοφική αναζήτηση και από τη θρησκευτική διάστασή του έως την επιδεικτική χρήση του ποιητικού λόγου για τη δημιουργία εντυπώσεων. Σε μία τέτοια διαφορετική αντιμετώπιση του θέματος προχωρά η Μυρτώ Βαξεβάνη με τα «πρακτικά έρωτος» (ars poetica, 2015).

Η δημιουργός προσεγγίζει τον έρωτα μέσα από τις πτυχές που αυτός φιλοσοφικά και κοινωνικά γνώρισε. Συνδέεται με τη γέννηση των πάντων, του ανθρώπου, με το συναίσθημα και τη σεξουαλικότητα. Ο έρωτας ξεπερνά τη συνήθη σεξουαλικότητα και μετατρέπεται σε πρισματικό πολυεδρικό αντικείμενο.

Στην ποίηση της Βαξεβάνη το μυθολογικό και λατρευτικό (χριστιανικό ή αρχαιοελληνικό) στοιχείο αξιοποιείται για να υμνηθεί ο έρωτας σε έναν καινοτόμο συνδυασμό. Οι Σειρήνες, οι Περσίδες, η Νέμεσις και η Άτη, ο Ορφέας, οι Μούσες, ο Πάνας, και διάφοροι λατρευτικοί όροι (δώρο, αντίδωρο, κεριά, δισκοπότηρο, τρισάγιο, αγιασμός κλπ) ή θρησκευτικοί και μυθολογικοί μύθοι (κολυμβήθρα του Σιλωάμ, Καρυάτιδες) προσδίδουν μία διαφορετική οπτική στον έρωτα -ακόμα κι αν το συναισθηματικό τους βάρος ως λέξεων μένει αναξιοποίητο.

Ο στιχουργικός ρυθμός μαγεύει τον αναγνώστη. Η καθημερινή γλώσσα μέσα στη λιτότητα της έκφρασης εμπλουτίζεται με λέξεις σπάνιες (λαϊκές, λόγιες ή αρχαΐζουσες) επεκτείνοντας τη μουσικότητα του στίχου. Η περιορισμένη -και μόνο για την ενίσχυση της μελωδίας- χρήση τους δεν εκτρέπεται σε βερμπαλισμό.

Η ελευθεροστιχία ισχυροποιεί τη μουσικότητα, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπει πειραματισμούς (Ενάλιον Ευ, ιχνογραφία). Άλλοτε υιοθετεί μία φόρμα αποφθεγματική (άφιξη, προσκλητήριο, αίτηση τον ουρανό), άλλες φορές πιο πλούσια γλωσσικά (σε χρόνο αόριστο, ένδεια, αναστάσιμο). Οι μετωνυμίες και οι παρομοιώσεις με τις μεταφορές (νότες-αγιασμούς, ντύνονται αλκοόλη, βράχια της Απροθυμιάς, πεντάγραμμα εμβαδόν) εξωτερικεύουν απεικονιστικά τα συναισθήματα που περικλείουν τον έρωτα σε όλες του τις φάσεις.

Το αφηγηματικό ύφος προσδίδει μία "αντικειμενικότητα" στη γραφή καθώς εγκαταλείπεται το εξομολογητικό ύφος (που συνηθίζεται στην ερωτική ποίηση). Έτσι, ιχνογραφείται μία διαφορετική ποιητική στάση για τον έρωτα που εμπλουτίζεται εκφραστικά με πρωτοενικές διατυπώσεις, ερωτήσεις και κάποιο αόριστο β΄ ενικό γραμματικό πρόσωπο.

Η ποιητική συλλογή του Δήμου Χλωπτσιούδη "κατάστιχα" στο cosmotebooks ή το myebooks.gr

Ο έρωτας της Βαξεβάνη σε όλες του τις εκφάνσεις παραμένει ρομαντικός χωρίς να αισθητοποιείται με την εικαστική επίκληση φυσικών στοιχείων (φεγγάρι, άστρα, ήλιος, άνθη). Αυτά κι όταν υπάρχουν δε συνδέονται άμεσα με τη ρομαντική διάθεση. Τούτη πηγάζει ανεμπόδιστα μέσα από τους συνειρμούς και τη "θρησκευτική" διάσταση που προσδίδεται στον έρωτα.

Η εικονοπλασία -ως περιβάλλον στοιχείο- ενισχύει το βασικό συναίσθημα (ρομαντισμού, πόνου, απογοήτευσης). Ποτέ όμως το συναίσθημα δεν ξεπερνά το μέτρο. Πάντα ισορροπεί στον στιχουργικό ιστό ακροβατώντας μεταξύ "θρησκευτικής" διάστασης, λανθάνουσας λαγνείας και βαθιάς αγάπης ή πόνου, απογοήτευσης, ηδονής.

Η ποίηση της Βαξεβάνη είναι συνεσταλμένη. Απομακρύνεται από τη στείρα εκμυστήρευση του έρωτα και αναζητά βαθύτερα συναισθήματα μέσα από μία εκφραστική συγκράτηση που συνδέεται με την επίκληση του θείου.

 

Ακολουθήστε μας

Ο θάνατος του 007, του Anthony Horowitz

Ο θάνατος του 007, του Anthony Horowitz

Ακόμα κι αν κάποιος δεν είναι φανατικός αναγνώστης του Ian Fleming και οπαδός του πιο διάσημου μυστικού πράκτορα στον κόσμο, ένα βιβλίο με τίτλο Ο θάνατος του 007 αποκλείεται να μην του τραβήξει το ενδιαφέρον. Ο συγγραφέας Anthony Horowitz αποδέχεται την...

Αμείωτη ταλάντωση

Αμείωτη ταλάντωση

Και σιγανά είπε: «Είμαι λυπημένη Έχω κατάθλιψη Χρειάζομαι βοήθεια  την χρειάζομαι τώρα Γιατί είμαι εδώ πνιγμένη  Σε μία θάλασσα από ατυχή συμβάντα  και λάθος υποθέσεις Τη θεραπεύεις; Αυτή την έλλειψη γνώσεων που κυλά στα δικά μου  τα γονίδια Τη μαγεύεις; Την μάζωξη...

Ταξιδεύοντας, της Εύης Ρούτουλα

Ταξιδεύοντας, της Εύης Ρούτουλα

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Πρόκειται για ένα οδοιπορικό σε οχτώ διαφορετικούς προορισμούς, ο καθένας με τον δικό του ξεχωριστό χαρακτήρα, αλλά όλοι μαζί ταυτόχρονα αποτελούν ένα μεγάλο εξωτικό ταξίδι για τον αναγνώστη. Ουσιαστικά, περιγράφεται με απλή γλώσσα και...

Εν συντομία

Εν συντομία

Σκηνοθετούσε τη ζωή αρνιόταν την ανατομία του χρόνου ερωτοτροπούσε με τα προσωποποιημένα όνειρα βάδιζε πάνω σε θραύσματα νεκρών τρεφόταν με άγριο ρεαλισμό αγαπούσε τις πληγές των εβένινων πλασμάτων μετρούσε τις γραμμές του πεπρωμένου πάντα κατέληγαν σε θηλιές άγγιζε...

Πάστα σεράνο, του Τάκη Ζαχαράτου

Πάστα σεράνο, του Τάκη Ζαχαράτου

Ο Άγγελος εκτίει είκοσι χρόνια για ένα έγκλημα και τώρα προσπαθεί να προετοιμαστεί για την αποφυλάκισή του. Τι συνέβη στη ζωή του; Είναι αθώος ή ένοχος; Τι ψυχικά τραύματα κουβαλάει και πόσο υπεύθυνος είναι για τις πράξεις του; Θα βρει επιτέλους τη λύτρωση που...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Πάστα σεράνο, του Τάκη Ζαχαράτου

Πάστα σεράνο, του Τάκη Ζαχαράτου

Ο Άγγελος εκτίει είκοσι χρόνια για ένα έγκλημα και τώρα προσπαθεί να προετοιμαστεί για την αποφυλάκισή του. Τι συνέβη στη ζωή του; Είναι αθώος ή ένοχος; Τι ψυχικά τραύματα κουβαλάει και πόσο υπεύθυνος είναι για τις πράξεις του; Θα βρει επιτέλους τη λύτρωση που...

Γόρδιος δεσμός

Γόρδιος δεσμός

Δεκαπέντε πουλιά σε χρώμα χακί τα φτερά μας ξύρισαν σήμερα. Αναπνεύσαμε κάπως βαριά Αργά το απόγευμα Ιούνη του ‘20 σαν πέρασαν τα θεριά στον αέρα τρώγοντας τις σκεπές απ' τις παλιές οικοδομές. Τις σκέψεις κάρφωσαν σαν πόνο στο στομάχι κι ας είπαν άσκηση πως ήταν....

Ερωτικό

Ερωτικό

  γράφει η Άντια Αδαμίδου - Ερωτικό oι πόλεις συντρίβονται λίγο πριν εκτοξευθούμε στο φως μη με κοιτάζεις έτσι μόνο δώσε μου ένα μενεξέ του απρίλη -μα είναι χειμώνας- μια σταγόνα της αυγής -μα εδώ είναι έρημος- κοίταξε από το παράθυρό σου βλέπεις ό,τι βλέπεις δεν...

0 σχόλια

0 Σχόλια

Υποβολή σχολίου