Φωκίων μου… αγαπημένε μου!… (κριτική παρουσίαση)

10.01.2014

Φωκίων αγαπημένε μου Φωκίων

Πρόσφατα ήρθε στο χέρι μου το εξαιρετικό βιβλίο της Αθηνάς Μαραβέγια “Φωκίων μου… αγαπημένε μου!…”. Η αλήθεια είναι το βιβλίο δεν το γνώριζα, δεν έπεσε στην αντίληψή μου, ίσως και λόγω της εποχής που εκδόθηκε (2001) που δεν παρακολουθούσα την ελληνική λογοτεχνία, πόσο μάλλον τη σύγχρονη παραγωγή.

Το μυθιστόρημα περιδιαβαίνει τις δεκαετίες της ελληνικής μετανάστευσης στην Αφρική και με τρόπο εύληπτο καταδεικνύει οιονεί σημειώσεων τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι Έλληνες ήδη από τη δεκαετία του '20 στην Αιθιοπία. Βάσανα, κακουχίες, αγωνίες, πόλεμοι, σχέσεις με την πατρίδα και την ακμάζουσα αιθιοπική ελληνική παροικία καταγράφονται σε ένα βιβλίο 360 σελίδων.

Στην ουσία το βιβλίο διατρέχει το αφρικανικό μεταναστευτικό ρεύμα καθόλη τη διάρκεια του Κ΄ αιώνα. Ο Φωκίων, ο Βασίλης, η Μαρία, η κυρα-Αθηνά και η κυρα-Ελένη θα μπορούσε ο καθένας που βίωσε την ξενιτιά επί δεκαετίες. Από την πάμφτωχη Κεφαλονιά του 1920 στην μεσοπολεμική και άμεσα μεταπολεμική Αιθιοπία και από την Αιθιοπία πίσω στην Ελλάδα και την Κεφαλλονιά για ένα νέο ξεκίνημα.

Όταν το βιβλίο τελειώνει η ζωή του Φωκίωνα ζωντανεύει στη μνήμη γιατί ένας τέτοιος βίος είναι μάθημα ζωής για τον αναγνώστη. Επιλέγει στην αρχή της ζωής του να προκόψει με τις δικές του δυνάμεις και μένει πιστός στην επιλογή του ως το τέλος. Και το κάνει με κέφι, επιμονή, μεθοδικότητα και χιούμορ. Ένα χιούμορ που προσφέρει η συγγραφέας –οιονεί βιογράφος- αβίαστα, πηγαία. Αξιαγάπητος ο Φωκίων είτε μιλάει τις διαλέκτους της Ανατολικής Αφρικής είτε τα κεφαλλονίτικα. Κι αυτό γιατί σε κάθε γλώσσα που μιλάει καταφέρνει να ταυτίζει την ηθική με την αισθητική. Πολύ απλά και φυσικά το σωστό είναι και όμορφο.

Ο πρωταγωνιστής, πραγματικός αγωνιστής της ζωής, πολεμά καθημερινά για την επιβίωση και την αξιοπρέπεια. Τα συναισθήματα και οι προσπάθειες δημιουργίας και οικονομικής επιβίωσης κυριαρχούν μαζί με εικόνες της καθημερινότητας των Ελλήνων μεταναστών.

Αν και κέντρο της πλοκής παραμένει η Αιθιοπία, δεν είναι λίγες οι αναφορές σε σύγχρονα ελληνικά ή κεφαλλονίτικα (πατρίδα του Φωκίωνος) συμβάντα (Β΄ Παγκόσμιος, σεισμός και πυρκαγιά του '53, καταστροφή του νησιού με τη μεγάλη πυρκαγιά κατά τη δεκαετία του 1980) σε στα τοπικά πολιτικά ζητήματα (ανεξαρτητοποίηση των Αφρικανών, εμπλοκή των Μεγάλων Δυνάμεων σε κάθε ευκαιρία).

Δε θα ήταν σφάλμα να χαρακτηρίσουμε το έργο ως μυθιστορηματική απόδοση καταγραφών ενός ημερολογίου ή ως το τριτοπρόσωπα δοσμένο απομνημόνευμα ενός Έλληνα μετανάστη. Η γλώσσα της συγγραφέως ρέουσα και ευχάριστη. Η ζωντανή γλώσσα (του κεφαλλονίτικου ιδιώματος και των ανατολικοαφρικανικών διαλέκτων) προσφέρει μια φυσικότητα στους διαλόγους και τέτοια παραστατικότητα συμβάλλοντας στην ανεμπόδιστη ανάγνωση του μυθιστορήματος.

Η λιτότητα του λόγου συμπλέκεται με τα αφηγηματικά σχήματα και τους αναχρονισμούς. Μεταχρονίες, προλήψεις και προοικονομία αξιοποιούνται σε κάθε ευκαιρία, κάνοντας το κείμενο να “τρέχει” ανεμπόδιστα κι ευχάριστα. Η αφήγηση έχει εξωτερική εστίαση με έναν αφηγητή παντογνώστη και μη συμμετέχοντα, παρότι κεντρικός ήρωας θα μπορούσε να είναι ο αφηγητής. Τα αυτοβιογραφικά στοιχεία συμπλέκονται με τη μυθοπλασία, οι κοινές εμπειρίες προσωποποιούνται σε ήρωες φανταστικούς κάνοντας το μυθιστόρημα να μοιάζει με την προσωπική ιστορία της συγγραφέως και της οικογένειάς της.

Ακολουθήστε μας

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Φάκελος Καταρίνα, του Jorn Lier Horst

Το Φάκελος Καταρίνα αποτελεί τη δωδέκατη -σύμφωνα με την πρωτότυπη χρονολογική σειρά- περιπέτεια του επιθεωρητή Βίλιαμ Βίστιν, αλλά και την πρώτη ενασχόλησή του με μια από τις αποκαλούμενες «ξεχασμένες υποθέσεις», δηλαδή παλιές ανεξιχνίαστες υποθέσεις που παραμένουν...

Υπατία, του Δημήτρη Βαρβαρήγου

Υπατία, του Δημήτρη Βαρβαρήγου

ΥΠΑΤΙΑ Δημήτρης Βαρβαρήγος 24 γράμματα εκδόσεις - Γράφει ο Απόστολος Τριφύλλης καθηγητής φιλόλογος στο πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου - Στο έργο του με τίτλο «Υπατία» ο Δημήτρης Βαρβαρήγος τέθηκε ενώπιον της πρόκλησης να σκιαγραφήσει μια μεγάλη μορφή των ελληνικών...

Με 6 κλικ, της Γιώτας Φώτου

Με 6 κλικ, της Γιώτας Φώτου

- γράφει η Χρυσάνθη Τσιαμπαλή -   Το νεανικό μυθιστόρημα της Γιώτας Φώτου, Με 6 κλικ, εκδόσεις Ψυχογιός, κυκλοφόρησε το 2016 και η ιστορία έχει τις ρίζες της στην οικονομική κρίση που βίωσαν έντονα οι Έλληνες την περίοδο εκείνη - είχε ήδη ξεκινήσει λίγα χρόνια...

Η κουρελού, του Τάκη Γεράρδη

Η κουρελού, του Τάκη Γεράρδη

Τριάντα οχτώ  μικρές και μεγάλες ιστορίες, κατά κύριο λόγο αυτοβιογραφικές, μας χαρίζει στο νέο του βιβλίο ο Τάκης Γεράρδης. Διηγήματα τα χαρακτηρίζει εκείνος, ψηφίδες ζωής θα τα αποκαλέσω εγώ, μιας και πρόκειται για αναμνήσεις, βιώματα, ακούσματα από την πολυκύμαντη...

Ο θάνατος του 007, του Anthony Horowitz

Ο θάνατος του 007, του Anthony Horowitz

Ακόμα κι αν κάποιος δεν είναι φανατικός αναγνώστης του Ian Fleming και οπαδός του πιο διάσημου μυστικού πράκτορα στον κόσμο, ένα βιβλίο με τίτλο Ο θάνατος του 007 αποκλείεται να μην του τραβήξει το ενδιαφέρον. Ο συγγραφέας Anthony Horowitz αποδέχεται την...

Ακολουθήστε μας στο Google News

Ακολουθήστε μας στο Google News

Διαβάστε κι αυτά

Ο θάνατος του 007, του Anthony Horowitz

Ο θάνατος του 007, του Anthony Horowitz

Ακόμα κι αν κάποιος δεν είναι φανατικός αναγνώστης του Ian Fleming και οπαδός του πιο διάσημου μυστικού πράκτορα στον κόσμο, ένα βιβλίο με τίτλο Ο θάνατος του 007 αποκλείεται να μην του τραβήξει το ενδιαφέρον. Ο συγγραφέας Anthony Horowitz αποδέχεται την...

Ταξιδεύοντας, της Εύης Ρούτουλα

Ταξιδεύοντας, της Εύης Ρούτουλα

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Πρόκειται για ένα οδοιπορικό σε οχτώ διαφορετικούς προορισμούς, ο καθένας με τον δικό του ξεχωριστό χαρακτήρα, αλλά όλοι μαζί ταυτόχρονα αποτελούν ένα μεγάλο εξωτικό ταξίδι για τον αναγνώστη. Ουσιαστικά, περιγράφεται με απλή γλώσσα και...

Πάστα σεράνο, του Τάκη Ζαχαράτου

Πάστα σεράνο, του Τάκη Ζαχαράτου

Ο Άγγελος εκτίει είκοσι χρόνια για ένα έγκλημα και τώρα προσπαθεί να προετοιμαστεί για την αποφυλάκισή του. Τι συνέβη στη ζωή του; Είναι αθώος ή ένοχος; Τι ψυχικά τραύματα κουβαλάει και πόσο υπεύθυνος είναι για τις πράξεις του; Θα βρει επιτέλους τη λύτρωση που...

3 σχόλια

3 Σχόλια

  1. Βάσω Αποστολοπούλου-Αναστασίου

    “Στην ουσία το βιβλίο διατρέχει το αφρικανικό μεταναστευτικό ρεύμα καθόλη τη διάρκεια του Κ΄ αιώνα. Ο Φωκίων, ο Βασίλης, η Μαρία, η κυρα-Αθηνά και η κυρα-Ελένη θα μπορούσε ο καθένας που βίωσε την ξενιτιά επί δεκαετίες…”
    “… ως μυθιστορηματική απόδοση καταγραφών ενός ημερολογίου ή ως το τριτοπρόσωπα δοσμένο απομνημόνευμα ενός Έλληνα μετανάστη. Η γλώσσα της συγγραφέως ρέουσα και ευχάριστη….”

    Και μόνο αυτά τα στοιχεία είναι αρκετά για να μου κινήσουν το ενδιαφέρον, φίλε μου Δήμο, συν την όλη σου ανάλυση/κριτική, την τόσο εύστοχη και περιγραφική – όπως πάντα άλλωστε!
    Παίρνει λοιπόν και ο “Φωκίων” σειρά για τα ράφια της βιβλιοθήκης μου!

    Απάντηση
  2. ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ

    Έχοντας το προνόμιο να έχω διαβάσει το βιβλίο της συμπατριώτισσας μου της Αθηνάς Μαραβέγια – στην ίδια πόλη της Αιθιοπίας γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε – μπορώ να πω με απόλυτη βεβαιότητα ότι η προσέγγιση που κάνει ο Δήμος στο θαυμάσιο αυτό αφήγημα της Αθηνάς είναι εξαιρετική. Έπιασε τον σφυγμό του ολοζώντανου τρόπου με τον οποίον η συγγραφέας περιγράφει την ζωή στην Αιθιοπία, στην Κεφαλλονιά, αλλά και αλλού με τους πολέμους, τις φυσικές καταστροφές, την καθημερινότητα, σε όλες της τις εκφάνσεις σε μια μεγάλη χρονική περίοδο με κεντρικό πρόσωπο τον αγαπημένο της Φωκίωνα! Το χιούμορ, η γλώσσα, οι εικόνες που συναντάει ο αναγνώστης, είναι πραγματικά δοσμένα με μια σπάνια ζωντάνια. Εγώ οφείλω να πω ότι τούτο το βιβλίο μου χάρισε μοναδικές στιγμές καθώς με ταξίδεψε και σε μέρη όπου είχα περάσει τα παιδικά μου χρόνια.
    Ευχαριστώ πολύ τον Δήμο που είχε την εξαιρετική έμπνευση να μας μιλήσει γι αυτό το εξαιρετικό βιβλίο στον φιλόξενο τούτο χώρο.

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου