εικονοκλαστικές αντιθέσεις στην ποίηση

εικονοκλαστικές αντιθέσεις στην ποίηση

Ένα ξεχωριστό χαρακτηριστικό των ποιητών της αγανάκτησης που δεν μας επιτρέπει να τους κατηγοριοποιήσουμε σε "γενιά" είναι οι αντιθέσεις που παρουσιάζονται μεταξύ τους και η απουσία διαυγών τάσεων. Άλλοι δημιουργοί δείχνουν μια έφεση προς έναν εικονιστικό λυρισμό, ενώ άλλοι προς μια αντιεικονοπλαστική κοινωνική ή υπαρξιακή αναζήτηση. Χαρακτηριστικοί εκπρόσωποι -στη μη πολιτική ποίηση- αυτών των αντιθέσεων είναι οι Καλλιόπη Λεγάκη και Βασίλης Στάμος.

Καλλιόπη Λεγάκη
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-502-6

Η ποιητική της Λεγάκη, «κι ο άνεμος παίρνει τις στέγες των σπιτιών» (Γαβριηλίδης, 2016) είναι εικαστική. Πρόκειται για υπαρξιακή ποίηση με έντονο το φυσιολατρικό στοιχείο, όπως αποκαλύπτει κι ο άκρως περιγραφικός τίτλος της συλλογής. Παρά την ανάδυση κάποιου στοχαστικού ύφους, τούτο σκιάζεται από το περιγραφικό ύφος δίχως να καταφέρνει να βγει στο φως, καθώς η εικονοπλαστική έκταση περιορίζει το στοχαστικό περιεχόμενο, κεντρίζοντας τις αισθήσεις του αναγνώστη/ακροατή.

H δημιουργός ενσωματώνει πλήθος στοιχείων από τη φύση. Πρόκειται για μία εικαστική βιωμένων εμπειριών με τη φύση κατά το πρότυπο της ποίησης της περιφέρειας. Διακρίνεται μία βαθιά σχέση της ποιήτριας με το φυσικό χώρο, όπως αντικατοπτρίζεται στις πάρα πολλές εισαγωγές εικόνων από τη χλωρίδα και την πανίδα στην υπαρξιακή της αναζήτηση.

Η εικαστική της είναι ατομοκεντρική, όπως τούτη εκφράζεται από την αυτοαναφορική εκμυστήρευση. Απουσιάζει κάποιο συλλογικό υποκείμενο, όπως και το πολυάνθρωπο κάδρο. Ενίοτε ένα β’ ενικό στο οποίο απευθύνεται, σπάει την πρωτοενική μονοτονία, αλλά το πρόσωπο παραμένει απόν δίχως κάποια σκηνική παρουσία. Πρόκειται στην ουσία για την έκφραση της υπαρξιακής αναζήτησης σε ένα ατομοκεντρικό επίπεδο για τον έρωτα, τη ζωή και το θάνατο, τη μνήμη και το χρόνο.

Στην εικονοπλασία της διακρίνεται μία διαρκής κίνηση. Σύννεφα που ταξιδεύουν, μέλισσες που πετούν, όλα βρίσκονται σε μία διαρκή ρευστότητα, όπως ο χρόνος και η μνήμη. Η μνήμη, άλλωστε, είναι εκείνη που ανακαλεί σελίδες από το παρελθόν για να γεμίσουν τις ποιητικές σελίδες, ενδεδυμένες με την αγωνία για το θάνατο και το πέρασμα του χρόνου, τη φθορά. Πλούσιοι ήχοι που αναδύονται από το φυσικό περιβάλλον αποτυπώνοντας με κινηματογραφική -μικρομικάδικη- φυσικότητα το ποιητικό κάδρο. Φωνές παιδιών, τζιτζίκια και κρώξιμο πουλιών συνδέονται με την κραυγή αγωνίας της ίδιας της δημιουργού. Εξάλλου, η σύνδεση του πρωτοενικού υποκειμένου με την εικαστική και το χώρο είναι διαρκής.

Η φθορά της φύσης διατηρεί μία διαρκή σύνδεση με τη φθορά των ανθρώπων, μέσα από διαρκείς παρομοιώσεις. Η ανάκληση της μνήμης και οι εμφανίσεις νεκρών με την θνησιμότητα της ίδιας της φύσης. Η χρονική ρευστότητα συμπλέκεται με την κινητικότητα της πανίδας. Στην ποιητική της Λεγάκη ο άνθρωπος δεν οράται έξω από το φυσικό περιβάλλον. Η ζωή και η δράση βρίσκονται σε διαρκή σύμπλευση μαζί του, μέσα από μία οικουμενική ακατάπαυστη αντίληψη.

Τα ποιητικά πλάνα της Λεγάκη μοιάζουν να συνδέουν την κινηματογραφική κίνηση και ήχο με την τέχνη του λόγου. Η συλλογή μοιάζει με μία σπονδυλωτή μικρού μήκους ταινία που δίνει έμφαση σε μία φυσιολατρική εικαστική που προσπαθεί να αντισταθεί στον κυνισμό για όσα επηρεάζουν συναισθηματικά την ποιήτρια.

Βασίλης Στάμος
Γαβριηλίδης
ISBN: 978-960-576-487-6

Στον αντίποδα βρίσκουμε την πρώτη ποιητική συλλογή του Βασίλη Στάμου, «η στάση απέναντι» (Γαβριηλίδης, 2016), με το αντιλυρικό της ύφος. Η ποίησή του είναι αντιεικαστική. Ο Στάμος δίνει έμφαση στο συναίσθημα, στη στοχαστική αναζήτηση και στην έκφραση. Εκτός από λίγα δείγματα λυρισμού, η ποιητική του δεν εμμένει στην εικονοπλασία εκπλήσσοντας με τη σκηνική γύμνια. Το εικονιστικό στοιχείο αναδύεται μέσα από την αφήγηση λιτό και διαυγές και τα πεζολογικά χαρακτηριστικά των συνθέσεων.

Μία ήπια μελαγχολία διατρέχει τη συλλογή. Είναι η απογοήτευση ενός νέου ανθρώπου που ακόμα διατηρεί ελπίδες, παρά το ότι τούτες δεν αποτυπώνονται ξεκάθαρα, ακόμα και αν μοιάζουν με ευχή (η ευχή εν τάφω) ή προσευχές (η εστία που λάμνει). Η ποιητική του Στάμου, άλλωστε, δεν είναι πολιτική.

Μία στοχαστική διάθεση που θεμελιώνεται σε μία υπερρεαλιστική της επιρροής στιχουργία (ανάθημα, απώλεια αναστήματος). Μεταφορές και μία ήπιας η ελληνική λογική διαπνέουν το στίχο του Στάμου. Συχνά ορισμένες συνθέσεις μοιάζουν ολόκληρες με παρομοιώσεις (τελευταία πράξη, ο ποιητής αγρότης), ενώ γεωμετρικά σχήματα (τετράδιο γεωμετρίας) συμπλέκονται με κοινωνικά στιγμιότυπα (τελευταία πράξη, το παρόν χαρτί, πανσέληνος Μαρτίου, λυχνία πυρακτώσεως).

Δήμος Χλωπτσιούδης
Μανδραγόρας, 2016
ISBN: 978-960-592-032-6

Η πρωτοενική διατύπωση δεν εγκλωβίζει τον δημιουργό σε κάποιο εγωκεντρισμό. Το ποιητικό εγώ αποτελεί μέρος της κοινωνίας, ακόμα και δεν εκθέτει μία συλλογική ενεργητικότητα, αλλά μόνο κρατάει έναν ρόλο παρατηρητή ή (συμ)πάσχοντος ήρωα.

Η γλώσσα του διατηρείται ζωντανή και οικεία παρά το στοχαστικό ύφος, καθώς τούτο δεν οδηγεί σε μία κρυπτικότητα.  Αντίθετα η καθημερινή του έκφραση συμπλέει δημιουργικά με την κοινωνική αναζήτηση του δημιουργού. Το αφηγηματικό ύφος (το στόμα, ο ποιητής αγρότης, λυχνία πυρακτώσεως, λέω να βάψουμε το living room) και ο αυτοαναφορικός μονόλογος (τετρακίνητο κλουβί με προοπτικές βλάστησης, ο δημιουργός, παραδοσιακό του χαμού) συναντούν τον διάλογο (είκοσι οκτώ τετραγωνικά) ή τον σκηνικό ψευδοδιάλογο (παραδοσιακό του χαμού, για εκείνους που νομίζουν πως γίνανε) δείχνοντας μία εκφραστική και υφολογική ποικιλία με τις οποίες ο νεαρός ποιητής πειραματίζεται εκθέτοντας στις δικές του κοινωνικές (παραδοσιακό του χαμού, για εκείνους που νομίζουν πως γίνανε, κρέντο) ή ποιητικές αγωνίες (απώλεια αναστήματος, αγνώστου πατρός, επίπεδα).

Επιμέλεια κειμένου

Δήμος Χλωπτσιούδης

Ο Δήμος Χλωπτσιούδης είναι φιλόλογος και ποιητής. Γράφει δοκίμια και κριτικές ποίησης παρακολουθώντας τις νέες τάσεις στην Τέχνη. Ασχολείται με επιμέλειες κειμένων και εκδόσεων. Έχει συγγράψει ιστορικές και κοινωνικές μελέτες. Άρθρα (πολιτικά, εκπαιδευτικά, λογοτεχνικά) του δημοσιεύονται στο site tovivlio.net, στο tvxs.gr, στα "Ενθέματα" της Κυριακάτικης Αυγής κ.ά. Έχουν εκδοθεί οι ποιητικές συλλογές: «η οργή της πεταλούδας» (2013), «κατάστιχα» (2014) και «ακατάλληλο» (2016). Έχει συγγράφει τα πολιτικά δοκίμια βιβλία «η δημαγωγία της δημοκρατίας» (2009), «Τοπική Αυτοδιοίκηση, προοπτικές ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών» (δοκιμιακή μελέτη, 2011), και «η μεσαία τάξη στην αγχόνη της κρίσης» (2014). Επίσης, έχει εκδόσει τη συλλογή κοινωνικών δοκιμίων «7 δοκίμια» (2013).

Υποβολή σχολίου

Υποβολή συμμετοχής!

Εγγραφείτε στο newsletter

Αρχείο

Είσοδος