Σιγά, μη βιάζεσαι. Σιγά, σου λέω, σιγά. Και όλα τούτα τα σιγά, με την έννοια του αργά, όπως άλλωστε υπονοεί και το «μη βιάζεσαι», που σου είπα. Διευκρίνισα τι θέλω να πω, μη και νόμιζες ότι εννοούσα κάτι σε ντεσιμπέλ, κάτι σαν «μη μιλάς δυνατά» ένα πράγμα.

Η Ελληνική γλώσσα, η πιο πλούσια ίσως γλώσσα, κρύβει τόσες παγίδες. Σαν τούτην εδώ, ας πούμε. Θα έλεγε ποτέ ένας Μπαμπινιώτης ΣΙΓΑ με την έννοια του ΑΡΓΑ; Δεν το ξέρω.

Δεν κάνω μάθημα γλώσσας τώρα, παρά μόνο μία εισαγωγή για να σου διηγηθώ το πάθημά μου, η άμοιρη, από μία μετάφραση που έδωσα να μου κάνουν ενός κειμένου από τα ελληνικά στα Γερμανικά.

Επρόκειτο για έναν διεθνή διαγωνισμό διηγήματος που με ενδιέφερε πολύ, όχι τόσο η νίκη, όσο η προβολή που θα δινόταν στο κείμενό μου και στη συνέχεια το ενδιαφέρον κάποιου γνωστού εκδοτικού γερμανικού Οίκου για ολόκληρο ίσως το ογκώδες έργο μου, που είναι ενδιαφέρον, θέλω να πιστεύω όπως κάνουν όλοι οι δημιουργοί!

Συνηθισμένη σε διαγωνισμούς και καθόλου παραπονεμένη, αφού στους περισσότερους είχα επιτυχία, θα υπέβαλα τη συμμετοχή μου, προσδοκώντας ότι τα φτερά μου θα ανοίγονταν και στην Αλλοδαπή. Στην καλύτερη περίπτωση θα πετύχαινα τον στόχο μου, στη χειρότερη, τι είχα τι έχασα. Έτσι είπα.

Μα πολύ κακώς που το είπα, γιατί τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν ούτε προς τη μία μεριά της απόλυτης επιτυχίας, ούτε προς τη μεριά της πλήρους αποτυχίας. Προς μία τρίτη παράμετρο, πολύ χειρότερη από τη δεύτερη κακή προοπτική. Θα εξηγήσω αμέσως τι εννοώ.

Ήμουν υποχρεωμένη, όπως και όλοι οι συνάδελφοι από την Ευρωπαϊκή Ένωση, να υποβάλω το κείμενο μεταφρασμένο στη Γερμανική από επίσημο Ελληνικό φορέα και όχι από κάποιον Γερμανοτραφή φίλο. Το ήθελαν με βούλες και σφραγίδες και υπογραφές. Ον εστί μεθερμηνευόμενο, μού στοίχισε ο κούκος αηδόνι που λένε.

Δυο ημέρες πριν καταθέσω το κείμενο, είχα την φαεινή ιδέα, μία ιδέα απ’ αυτές που κατά καιρούς με πιάνουν και κυριολεκτικά σώζουν ζωές, να ρωτήσω έναν φίλο μου (η μητέρα του φροϋλάιν και ο ίδιος μιλούσε και έγραφε την Γερμανική όπως και την ελληνική άπταιστα), πώς του φαινόταν το αριστούργημά μου, το οποίο καμάρωνα, έτσι όπως ήταν περιποιημένο και ωραία παρουσιασμένο.

Το πήρε σπίτι του να του ρίξει μια ματιά, μπορεί και δύο, και θα μου το επέστρεφε λίγο πριν το υποβάλλω την επομένη ημέρα, δεδομένου ότι έληγε και η προθεσμία υποβολής. Σημειωτέον δε, ότι ο φίλος μου αυτός είναι συγγραφέας και αυτό μετράει πάρα πολύ γι’ αυτό που θέλω να σας πω.

Πρωί πρωί, λοιπόν, την επομένη με παίρνει στο τηλέφωνο. Δεν είχα καλά καλά ξυπνήσει ακόμα και μου λέει απελπισμένα: «Φίλη, καλή μου, πανωλεθρία».

Δεν κατάλαβα τι εννοούσε, ούτε και πήγε το μυαλό μου στη νουβέλα που του έδωσα να ρίξει μια ματιά, περιμένοντας να μου πει τα καλύτερα, γιατί όντως επρόκειτο για κάτι σημαντικό.

Η πρώτη μου σκέψη πήγε στην Καγκελάριο, ίσως και στο Δ.Ν.Τ., κάτι σε σχέση με τα χάλια τής οικονομίας μας τέλος πάντων. Παντού μπορεί να πήγε το μυαλό μου εκτός από το βιβλίο μου. Αυτό το κατάλαβα το αμέσως επόμενο λεπτό.

«Καλή μου, δε θέλω να σε απογοητεύσω, αλλά από το βιβλίο σου νόημα δε βγαίνει. Προσπάθησα όλη τη νύχτα να καταλάβω τι λες και δεν τα κατάφερα. Μην το στείλεις, αγάπη μου, στον διαγωνισμό, θα αμαυρωθεί το ήδη καλό σου όνομα. Αυτός ο όποιος σού έκανε τη μετάφραση, πέραν του γεγονότος ότι δε γνωρίζει καλά Γερμανικά, δεν έχει και ιδέα από συγγραφή, από μετάφραση μυθιστορήματος. Σαν μεταφρασμένο κείμενο. Για να σου δώσω μιαν ιδέα, είναι ελαφρώς καλύτερο από μια google μετάφραση! Μην το στείλεις, καλή μου, θα γελάσουν. Φοβάμαι μην γελοιοποιηθείς».

Τον άκουγα, τον άκουγα, και όσο αυτό γινόταν, τόσο ένιωθα το αίμα να εγκαταλείπει το πρόσωπό μου, σε σημείο να τρομάξει ο σύντροφός μου και να αρπάξει το ακουστικό από το χέρι μου.

«Συγγνώμη φίλε. Μην της λες τίποτα άλλο, προς το παρόν. Μόλις η Λήδα κάπως συνέλθει θα της πω να σε πάρει εκείνη. Sorry, αλλά κάτι έπαθε το κορίτσι μου», του είπε και κατέβασε το ακουστικό.

«Τι έγινε βρε μωρό μου, τι σου είπε πια ο Νίκος το τόσο τρομερό, που είσαι έτοιμη να τινάξεις τα πέταλα;».

Μα δεν ήμουνα σε θέση να αρθρώσω λέξη.

«Καλά, μη μου λες, σύνελθε πρώτα και μετά…».

Δεν πέρασε πολλή ώρα και καταφθάνει ο Νικ με το προς υποβολή βιβλίο μου ανά χείρας και ένα σημειωματάριο με όσα φοβερά και τρομερά είχε σημειώσει να μου πει. Τον ακούγαμε εμβρόντητοι να μας λέει: «Δε χάθηκε, βρε κορίτσι μου, δα και ο κόσμος αν δε λάβεις μέρος σε τούτον τον διαγωνισμό. Κοίταξε να σού πω τι έγινε. Όλοι οι ελληνικοί ιδιωματισμοί που έπρεπε να αποδοθούν με τους αντίστοιχους Γερμανικούς, απλά μεταφράστηκαν. Εκεί, δηλαδή, που υπήρχε ένα ελληνικό ευφυολόγημα που φέρνει γέλιο, η απλή του μετάφραση δε λέει τίποτα στον Γερμανό, ο οποίος θα γελούσε με κάτι το αντίστοιχο. Δεν έχω, στη ζωή μου, διαβάσει κάτι χειρότερο και λυπάμαι που στενοχωρώ φίλους μου. Αν θέλετε να απλώσετε πανιά για ξένα πελάγη, απευθυνθείτε σε μεταφραστή που ξέρει τι εστί Μυθιστόρημα και είναι γνώστης άριστος, τόσο της ελληνικής όσο και της ξένης γλώσσας. Να γνωρίζει την ντοπιολαλιά και των δύο χωρών, ακόμη και την αργκό τους. Δεν ομιλώ για ghost writer, αλλά για συγγραφέα μεταφραστή».

Δεν έλαβα μέρος σ’ αυτόν τον σημαντικό διαγωνισμό, αλλά γλύτωσα από ένα φιάσκο, ένα ρεζίλεμα και το χρωστάω στο φίλο μου τον Νικ. Το πάθημα μού έγινε μάθημα και με τη σειρά μου σας συμβουλεύω να προσέχετε πολύ μην πάθετε κάτι παρόμοιο.

_

γράφει η Λένα Μαυρουδή Μούλιου