Από την ιδέα μέχρι τη λογοτεχνική πράξη, ο δρόμος είναι μεγάλος και συχνά επίπονος και δύσκολος. Δεν είναι όμως ούτε ακατόρθωτο να γράψει κανείς ένα λογοτεχνικό κείμενο ούτε αδύνατο. Χρειάζονται μερικά σύνεργα[1], όραση, ακοή, γέψη, όσφρηση, αφή, μυαλό αλλά και ορισμένες τεχνικές, οι οποίες είναι απαραίτητες προκειμένου να δημιουργηθούν άρτια και αξιόλογα λογοτεχνικά κείμενα. Ποιες είναι αυτές;
- Διάβασε σαν συγγραφέας όχι σαν αναγνώστης
Όταν διαβάζεις παρατήρησε πως χτίζεται ένα μυθιστόρημα ή ένα ποίημα. Πώς λειτουργούν οι χαρακτήρες, πώς λειτουργεί η γλώσσα του κειμένου, πώς λειτουργεί η αφήγηση (ακόμα και η σιωπή ή το ανείπωτο γίνονται μέρος της αφήγησης). Η ανάγνωση είναι ένα σημαντικό κομμάτι της δουλειάς που πρέπει να κάνει ο συγγραφέας, είναι πολύτιμο εργαλείο το οποίο πρέπει να αξιοποιεί στο έπακρο Διάβαζε κλασική και σύγχρονη λογοτεχνία, ποίηση και μυθιστορήματα. Σημείωσε τι σε συγκινεί και δούλεψε πάνω σε αυτό.
- Μάθε να παρατηρείς
Η λογοτεχνία βρίσκεται παντού! Μπορεί να τη συναντήσεις στο πρόσωπο ενός ανθρώπου που διασταυρώνεσαι στο δρόμο, στο βλέμμα ενός παιδιού, σε ένα άδειο δωμάτιο ή σε ένα άστρωτο κρεβάτι. Σε μια λέξη που δεν ειπώθηκε, σε μια κίνηση των ματιών ή των χεριών, σε μια λεπτομέρεια που εύκολα κανείς μπορεί να την προσπεράσει. Σε αυτά τα μικρά καθημερινά πράγματα κρύβεται απίστευτος λογοτεχνικός πλούτος (ενίοτε δε, και η πολυπόθητη έμπνευση!).
- Γράφε καθημερινά, ακόμα και λίγο ή ακόμα και πριν νιώσεις έτοιμος/η
Η έμπνευση, δυστυχώς, δεν αξιόπιστος σύμμαχος και δεν μπορεί κανείς να στηριχτεί σε αυτή. Είναι καλοδεχούμενη αλλά αν εξαρτάσαι από αυτή μάλλον δεν θα γράφεις συχνά. Αντίθετα, η καθημερινή επαφή με τη γλώσσα μπορεί ίσως να προσελκύσει την έμπνευση πιο εύκολα από όσο έχεις φανταστεί, η γραφή από μόνη της μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης, το αντίστροφο όμως όχι. Κι αυτό γιατί συνήθως δεν γράφει κανείς γιατί ξέρει την ιστορία αλλά γιατί θέλει να την ανακαλύψει σιγά – σιγά καθώς τη γράφει. Αφιέρωσε, στην αρχή, μερικά λεπτά την ημέρα για να γράφεις έστω κι αν το αποτέλεσμα δεν είναι αυτό που νιώθεις ότι θα ήθελες. Συν τω χρόνω, η καθημερινή εκγύμναση της πένας σου θα σε βοηθήσει με τρόπους που δεν φαντάζεσαι. Μια καλλιεργημένη πένα άλλωστε έχει πάντοτε μεγαλύτερο βαθμό ετοιμότητας και ανταπόκρισης αν η πολυπόθητη έμπνευση εμφανιστεί!
- Δούλεψε τους χαρακτήρες σου σαν να είναι πραγματικοί άνθρωποι
Ένας ήρωας χωρίς ελαττώματα, χωρίς όνειρα και χωρίς πάθη είναι ένας αδιάφορος ήρωας. Πολλές από τις αξιομνημόνευτες ιστορίες που έχεις διαβάσει έχουν μείνει αξέχαστες ακριβώς λόγω των χαρακτήρων τους. Θυμήσου τον Ζορμπά, τον Μικρό Πρίγκηπα, τον Δον Κιχώτη, τον Σέρλοκ Χόλμς. Ο ήρωας ενός βιβλίου είναι ένας χάρτινος άνθρωπος, ορισμένα πράγματα τον ενοχλούν, άλλα τον κάνουν να φοβάται, κάποια άλλα πάλι τον κάνουν να ελπίζει. Και θα υπάρχει πάντα κάτι που δεν θέλει να αποκαλύψει ούτε στον ίδιο του τον εαυτό.
- Πρόσεξε την πλοκή
Κάθε σκηνή πρέπει να προωθεί την ιστορία σου. Πρέπει να έχει μια αξιοπρόσεκτη εισαγωγή, να κορυφώνεται και στο τέλος να καταλήγει σε ένα σημείο που να προκαλεί όχι τον αναγνώστη να διαβάσει την επόμενη σελίδα αλλά εσένα για να τη γράψεις! Τότε θα είσαι σίγουρος πως ο αναγνώστης θα θέλει να τη διαβάσει. Είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι οι ιστορία που γράφεις ξεκινά… λίγο πριν τελειώσει. Δεν γράφουμε τι έγινε χρόνια πριν από το σημαντικό εκείνο σημείο ενδιαφέροντος από το οποίο θα εκτυλιχθεί η ιστορία μέχρι το τέλος της.
- Η λογοτεχνία δε δείχνει, δεν υποβάλει ούτε διδάσκει
Σε κανέναν αναγνώστη δεν αρέσει να του σερβίρουν έτοιμη την πληροφορία ούτε να του υποβάλουν την ατμόσφαιρα της πλοκής και τα συναισθήματα των ηρώων. Γι’ αυτό και η χρήση των σχημάτων του λόγου είναι επιβεβλημένη. «Έλιωσαν τα παπούτσια του από το πήγαινε – έλα στον διάδρομο του νοσοκομείου μέχρι να δει τον γιατρό να ξεπροβάλει από την πόρτα των χειρουργείων» (αντί του «Είχε αγωνία»). Χρησιμοποίησε και σιωπές, ο αναγνώστης καταλαβαίνει!
- Μην σκοτώνεις την ορμή σου
Όταν γράφεις, μην σταματάς συνέχεια για να κάνεις διορθώσεις. Γράψε κι ας νιώθεις ότι το κείμενο έχει ατέλειες, αν διακόπτεις τη γραφή και τον ειρμό της σκέψης σου θα σκοτώσεις την ορμή σου. Οι διορθώσεις, οι αλλαγές και οι προσθήκες θα έρθουν σε επόμενο χρόνο.
- Δες και ξαναδές το κείμενο
Γράψε και σβήσε. Το σβήσιμο είναι το ίδιο σημαντικό με το γράψιμο! Ίσως σημαντικότερο, ειδικά στα πρώτα στάδια ενασχόλησης με τη συγγραφή λογοτεχνικών κειμένων. Το κείμενο καλό είναι να μένει σε κάποιο σκοτεινό συρτάρι για αρκετό καιρό, μέχρι να ξεχαστούν οι λεπτομέρειές του και στη συνέχει να δουλευτεί από την αρχή. Καλό είναι να γίνεται ανάγνωση δυνατά ώστε ο συγγραφέας να κατανοήσει αν η ροή του κειμένου είναι ομαλή ή αν χρειάζονται μικρές αλλαγές σε λέξεις, σημεία στίξης κλπ.
- Αναζήτησε την κριτική
Μια δεύτερη ματιά είναι πολύτιμη. Η κριτική και η ανατροφοδότηση, ειδικά από ανθρώπους που αγαπούν το διάβασμα, μπορεί να αποτελέσει μια καλή αφορμή για να βελτιώσεις το κείμενό σου. Αλλά πάντα με μέτρο, η κριτική δεν μπορεί να γίνεται δεκτή άκριτα.
- Τελείωσε αυτό που άρχισες
Το να έχεις μια καλή ιδέα δεν σημαίνει τίποτα άλλο παρά ότι μπορεί να ξεκινήσεις να γράφεις. Μόνο ένα ολοκληρωμένο κείμενο είναι ένα λογοτεχνικό κείμενο…
+ μια συμβουλή ακόμα:
Η πρώτη πρόταση της ιστορίας είναι σημαντική, αυτή είναι ο οδηγός της ιστορίας. «Είδα στα δακρυσμένα της μάτια όλον τον τρόμο του κόσμου!»
Τι περιμένεις λοιπόν; Ξεκίνα να γράφεις!
_____
[1] «Μαζεύω τα σύνεργά μου: Όραση, ακοή, γέψη, όσφρηση, αφή, μυαλό, βράδυασε πια, τελεύει το μεροκάματο, γυρίζω σαν τον τυφλοπόντικα σπίτι μου, στο χώμα. Όχι γιατί κουράστηκα να δουλεύω, δεν κουράστηκα, μα ο ήλιος βασίλεψε». Νίκος Καζαντζάκης – Αναφορά στον Γκρέκο
0 Σχόλια