«Πρέπει να κλείσω πρέπει το βιβλίο ο πατέρας του ποιητή να το τελειώνω όχι με ειρωνεία βλέποντας ακούγοντας και λέγοντας να τελειώνει με κάτι που θα το βρεις» (Μιχάλης Κατσαρός, ‘Νέο Υστερόγραφο’).

Η ποιητική συλλογή του Τόμας Έλιοτ με τίτλο ‘Οι Κούφιοι Άνθρωποι’ (γραμμένη το 1925), λειτουργεί υπό το πρίσμα των σκιών’, της παρουσίας & της απουσίας πολύσημων συμβολισμών, εκεί όπου αναδύεται η παλινδρόμηση της γραφής προς την ιδιαίτερη ”terra incognita” της μαρτυρίας & του μαρτυρίου, προς την κατεύθυνση της πρωταρχικής, (ποιητικής) σήμανσης των όρων & των ορίων της δι-επαφής με το ‘εύφλεκτο υλικό’ της ανθρώπινης ιστορίας..

Ο ποιητής προσδιορίζει συμβάντα, φέρει τις λέξεις-‘εργαλεία΄ που δύνανται να ‘σκάψουν’ βαθιά στο πεδίο της μνήμης, της διάρκειας της κλήσης, κινούμενος πέριξ του ‘εν-σώματου’ θανάτου, των ‘ερειπίων’ που αφήνει πίσω της η ‘αστίλβωτη’ πράξη..

Σε ένα δυστοπικό περιβάλλον κινούνται ανθρώπινα σώματα, οι ‘σκιές’ των λέξεων, η ίδια η ‘αγωνία’ της απόκρισης που δεν ηθικολογεί, ούτε ‘διδάσκει’, παρά ‘συσπάται’ σε κομμάτια αίματος: «Είμαστε οι κούφιοι άνθρωποι Είμαστε οι βαλσαμωμένοι άνθρωποι Σκύβοντας μαζί Κεφαλοκαύκι γεμισμένο άχυρο. Αλίμονο! Οι στεγνές φωνές μας, όταν Ψιθυρίζουμε μαζί Είναι ήσυχες κι ανόητες Σαν άνεμος σε ξερό χορτάρι Ή πόδια ποντικών σε σπασμένο γυαλί Στο ξερό μας κελάρι».[1]

Μεταξύ προτιμητέου βίου και βίου των αντιθέσεων, η ποιητική γραφή που δύναται να εγκολπωθεί την παρόρμηση, την ‘επικοινωνία-συνδιαλλαγή’ με την οριακότητα της ‘Πόλης’, με τις εκφάνσεις που ανα-κύπτουν από την συναίσθηση της προσωπικής ‘εντροπίας’: ”Είμαστε οι κούφιοι άνθρωποι Είμαστε οι βαλσαμωμένοι άνθρωποι’, αναφέρει ο ποιητής με έναν σχεδόν ‘σαρκαστικό’ λυρισμό, ενέχοντας την θρησκευτική-χριστιανική γλώσσα της απώλειας, της εφόρμησης σε ένα ‘παίγνιο’ ταυτοτήτων, σε έναν υποκειμενισμό που δεν γνωρίζει παρά την διαθετικότητα της ‘μύησης’: ”Καλώς ήλθατε στο βασίλειο των ανθρώπων και του ανθρώπινου θεάματος’, στο ‘βασίλειο’ ανθρώπων ‘βαλσαμωμένων’ από τις ‘σαρώσεις’ της μνήμης καθώς και από τις ‘σαρώσεις’ του χρησμού, της διε-ρώτησης: ποιος είναι άνθρωπος στο ‘βασίλειο’ των εντυπώσεων, των προσμείξεων φερτών υλικών;

Οι ποιητικά δοσμένοι ‘Κούφιοι άνθρωποι’ εντοπίζονται ενώπιον και στο μέσον της Ιστορίας, στο μέσον του τεχνολογικού πολιτισμού, ‘εμβαπτιζόμενοι’ στα νάματα της πρόθεσης και της προστασίας, της διάστικτης ‘ευφορίας’, της τελετουργίας της γραφής.. Η διαδικασία της ‘βαλσαμοποίησης’ του ανθρώπινου υποκειμένου, επιτελείται και με τα μάτια ανοιχτά, με τα μάτια στραμμένα στο ανείπωτο..

Το Ελιοτικό ποιητικό πράττειν διαπερνά & διαλέγεται τα ευρύτερα στοιχεία του θανατο-κεντρικού πολιτισμού, εκ-βάλλοντας παράλληλα στο πεδίο μίας ποίησης που δεν ζητεί την ανάθεση, αλλά την Κρίση, την υπό-μνηση αυτού που δύναται να επέλθει ως ‘Πανάκεια’.. Σε αυτό το πλαίσιο, η ποιητική γλώσσα ενέχει το ‘φορτίο’ της συγ-κίνησης’, του θανάτου της ‘πρώτης φοράς’: «Αυτή είναι η νεκρή χώρα. Αυτή είναι του κάκτου η χώρα. Εδώ τα πέτρινα είδωλα σηκώνονται, εδώ λαμβάνουν Την ικεσία ενός χεριού νεκρού ανθρώπου Κάτω απ’ το σπίθισμα σβησμένου άστρου».[2]

Η ‘νεκρή χώρα’. ‘Του κάκτου η χώρα’, η χώρα, η γη της ‘μετοικεσίας’, της έκκεντρης Κρίσης, της ‘σκόνης’΄ που αφήνει πίσω του ο σωρός των πράξεων & των ‘άγνωστων’ και μη λέξεων, των λέξεων που ‘ζητούν’ τον έναν και τους πολλούς νεκρούς.. Ο θάνατος είναι η ίδια & ‘άλλη’ χώρα’, τα είδωλα που επικαλούνται τον ενεστωτικό χρόνο, η ποίηση που αναφέρει την στιγμή της ανάδυσης του διά-κενου, εκεί όπου ‘σταυρώνεται’ η λέξη, η ίδια η ποιητική λογοθετικότητα..

Σε εποχές ”πολιτισμικού υβριδισμού”, όπως τονίζει ο Νικόλας Σεβαστάκης, οι ‘Κούφιοι Άνθρωποι”, ανασημασιοδοτούν την ποικιλομορφία και την ένταση της επιθυμίας, την μορφή που προσδίδει η ποίηση στο ανθρώπινο υποκείμενο, αναζητώντας την αρχή και ‘ομιλώντας’ για το τέλος, για το τέλος & για την αγωνία του, για το τέλος ως θρόισμα μικρού παιδιού: «Αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει Αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει Αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει Όχι μ’ ένα πάταγο αλλά μ’ ένα λυγμό».[3]

Και στις απολήξεις αυτού του ιδιαίτερα απαλού θροΐσματος’, η υπόμνηση της ζωής ως ‘εδαφικοποίηση’ ‘βεβιασμένων’ αντιθέσεων..

«Μεταξύ πόθου Και σπασμού Μεταξύ δύναμης Και ύπαρξης Μεταξύ ουσίας Και πτώσης Πέφτει η Σκιά Διότι δικό σου είναι το Βασίλειο Διότι Δική σου είναι Ζωή είναι Διότι Δική σου είναι η».[4] Η Ελιοτική ποίηση ‘συναντά’ τους ‘Βαλσαμωμένους ανθρώπους’ με και δίχως επωνυμία..

 Εδώ ενσκήπτει το μετρικό όνομα της ποίησης, η εγγύτερη αίσθηση της Κακναβάτειας ‘σύλληψης’: «… άι η γλώσσα ασέληνη αλλοτροπική αγελάδα τα μαστάρια της σέρνουνταν καταγής και τι ξέρεις από Χάος εσύ που η λέξη συναντούσε τα οστά της και τα ονόμαζε με αγιασμένα ονόματα σάρδιε ίασπη αιματίτη».[5]

Ο Έκτωρ Κακναβάτος δια-κρατεί το ‘άγνωστο Χάος’, το ‘Χάος’ της λέξης, την αναπαράσταση της εικόνας: «Αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει Όχι μ’ ένα πάταγο αλλά μ’ ένα λυγμό».

_

γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης

____

[1] Βλέπε σχετικά, Έλιοτ Τόμας, ‘Οι Κούφιοι Άνθρωποι’, ‘Άπαντα τα Ποιήματα’, Ελληνική μεταγλώττιση-Εισαγωγή: Νικολαΐδης Αριστοτέλης, Εκδόσεις Κέδρος, 1984, σελ. 117.

[2] Βλέπε σχετικά, Έλιοτ Τόμας, ‘Οι Κούφιοι Άνθρωποι…ό.π., σελ. 118.

[3] Βλέπε σχετικά, Έλιοτ Τόμας, ‘Οι Κούφιοι Άνθρωποι…ό.π., σελ. 120.

[4] Βλέπε σχετικά, Έλιοτ Τόμας, ‘Οι Κούφιοι Άνθρωποι…ό.π., σελ. 120.

[5] Βλέπε σχετικά, Κακναβάτος Έκτορας, ‘Το Χάος Έλκει’, Ποιητική Συλλογή ‘Τα Χαοτικά Ι’, Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα, 1997, σελ. 30.