γράφει ο Πάνος Τουρλής

Ένας ελεύθερος σκοπευτής σκορπάει τον τρόμο στην Αγγλία, σκοτώνοντας από μακρινή απόσταση ανυποψίαστους ανθρώπους. Δεν έχει σχέδιο, δεν έχει μοτίβο, δεν έχει ένα πρότυπο, σκοτώνει ακρίτως. Αυτό δημιουργεί πανικό στη χώρα, δημιουργώντας προβλήματα που κλυδωνίζουν μέχρι και την οικονομία. Μοναδική λύση φαίνεται να είναι η ενεργός συμμετοχή στην επίλυση της υπόθεσης των Ουάσινγκτον Πόου και Τίλι Μπράντσο, μελών μια ομάδας που διαλύθηκε με εντολές άνωθεν στο προηγούμενο βιβλίο, την «Καρέκλα του Ελέους». Θα καταφέρουν λοιπόν ο Πόου και η Μπράντσο να μπουν στο μυαλό του δολοφόνου και να τον πιάσουν;

Δεκαεπτά νεκροί μέσα σε έξι μήνες αναστατώνουν τη χώρα και προκαλούν συσκέψεις επί συσκέψεων στο 10 της Ντάουνινγκ Στριτ, με εκπροσώπους της αστυνομίας, του υπουργείου Εσωτερικών, του Γραφείου του Πρωθυπουργού και ειδικούς επί θεμάτων εκτάκτων αναγκών. Αυξήθηκε η τηλεργασία, μειώθηκαν οι μετακινήσεις, όσοι βγαίνουν να πάνε στη δουλειά τους δεν ξεμυτάνε από τα γραφεία τους μέχρι να σχολάσουν. Ο κορυφαίος μυστικός πράκτορας της Βρετανίας, Άλαστερ Λοκ, που γνωρίσαμε στο «Τυφλό σημείο» κι οδήγησε στη διάλυση του Τομέα SCAS παρακολουθεί τις εξελίξεις και καταλαβαίνει το λάθος του, οπότε καλεί κοντά του την αρχιεπιθεωρήτρια πλέον Στέφανι Φλιν, που εργάζεται στο Τμήμα Καταπολέμησης Δουλείας, την Τίλι Μπράντσο, που έχει βαρεθεί να δουλεύει για λογαριασμό του, και τον Ουάσινγκτον Πόου που έχει μετατεθεί σε θέσεις-νεκροταφεία, δημιουργώντας συνεχώς μπελάδες. Ο Πόου δυσκολεύεται να δεχτεί και δε χάνει στιγμή να κατακεραυνώνει τον Λοκ για την απρονοησία του να διαλύσει μια ομάδα που τώρα την ξανακαλεί. Επιπλέον, μετά από τόσα θύματα, ο σκοπευτής έχει τελειοποιηθεί και θα δυσκολευτούν να τον ανακαλύψουν. Στο πλάι τους θα σταθεί η διοικήτρια Άλις Μάδερς που έχουμε γνωρίσει στο πρώτο βιβλίο της σειράς και ο Μάθιου Τάιλερ, πρώην αστυνομικός, που έφυγε από το σώμα αφότου οργάνωσε την απόδραση από τη φυλακή ενός καλού του φίλου, και τον προσέλαβε ο πατέρας της νύφης που δολοφονήθηκε στο Γκρέτνα Γκριν για να παρακολουθεί από κοντά την έρευνα της ομάδας.

Ο αρχιφύλακας Ουάσινγκτον Πόου μέσα σε όλα αυτά προσπαθεί να προσαρμοστεί και στο νέο, χλιδάτο περιβάλλον της ζωής της μέλλουσας γυναίκας του, λαίδης πλέον Εστέλ Ντόιλ, μιας και κληρονόμησε μια τεράστια περιουσία από τον δολοφονημένο πατέρα της, μαρκήσιο του Νορθάμπερλαντ. Η Ντόιλ είναι μια γυναίκα με περιθωριακή εμφάνιση αλλά άφθαστες γνώσεις εγκληματολογίας και ιατροδικαστικής, με απαξιωτική συμπεριφορά στους αστυνόμους και κοφτερή γλώσσα και προετοιμάζει τον γάμο της με τον Ουάσινγκτον Πόου παρά τις αντιξοότητες της υπόθεσης που εκείνος αναλαμβάνει. Επίσης, οι συνεδρίες με την Κλάρα Λανγκ, ψυχολόγο ειδικευμένη στη θεραπεία ψυχικού τραύματος, σταματούν απότομα κι ο Πόου καλείται να ανακαλύψει το γιατί, χωρίς να έχει ξεπεράσει τις τραγικές συνέπειες από τα όσα έζησε μαζί της στην «Καρέκλα του Ελέους». Εξ αυτού, δεν έχει πού αλλού να στραφεί για ψυχολογική βοήθεια, με την αυτοπεποίθησή του να έχει πέσει χαμηλά και τον εαυτό του να έχει κλειστεί σα στρείδι. Η Λανγκ είναι μια τρομερή προσωπικότητα και η σκιά της παραμένει βαριά σχεδόν σε κάθε σελίδα κι ας εμφανίζεται μόνο προς το τέλος, βοηθώντας σημαντικά στην υπόθεση αλλά… με ένα αντάλλαγμα.

Στο πλάι του Πόου είναι η Τίλι Μπράντσο, μια κοπέλα με προβληματικές κοινωνικές δεξιότητες, που έχει μεγαλώσει αποκομμένη από τον κόσμο αλλά με πτυχίο από την Οξφόρδη στα 16 της, που «παίρνει τα πάντα τοις μετρητοίς και πιστεύει όλα όσα της λένε», που έπεφτε θύμα συναδελφικού bullying, αλλά είναι τρομερή στον προγραμματισμό των υπολογιστών και στις τεχνολογίες, μια «κοινωνική χειροβομβίδα με υπέροχη αθωότητα»! Αγαπημένη μου κακή της συνήθεια είναι το γεγονός πως λέει πάντα αυτό που σκέφτεται, χωρίς να έχει συναίσθηση πως έτσι ίσως προσβάλλει ή σοκάρει τον συνομιλητή της (κάποια περιστατικά όμως με έκαναν να γελάσω ηχηρά). Θα μπορούσε να την πει κανείς και αυτιστική, μόνο που πολλές αντιδράσεις της δεν ανήκουν σ’ έναν τέτοιο χαρακτηρισμό.

Αυτοί οι δύο εντελώς αντίθετοι χαρακτήρες έχουν πλέον βρει τα πατήματά τους κι έχουν δέσει πολύ καλά ως συνεργάτες, με αποτέλεσμα αξέχαστες και ξεκαρδιστικές ατάκες αλλά και σκληρή δουλειά. Η συναναστροφή της αθώας κι απονήρευτης Μπράντσο με τον Πόου σταδιακά την έχει αλλάξει εσωτερικά και εξωτερικά, της έχει δώσει περισσότερο θάρρος και αυτοπεποίθηση, αρχίζει πλέον να νιώθει φιλικά απέναντί του και γενικότερα να συνειδητοποιεί πώς είναι να έχεις κάποιον να σε νοιάζεται και να σε βοηθάει. Η κοπέλα μαλακώνει την αψύτητα του Πόου κι εκείνος τη βοηθάει να προσαρμοστεί στον έξω κόσμο, οπότε συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον χωρίς τη χιλιοειπωμένη ερωτική αίσθηση της χημείας που έχω δει σε χιλιάδες άλλα αστυνομικά μυθιστορήματα με πρωταγωνιστές άντρα και γυναίκα ντετέκτιβ.

Η υπόθεση ξεκινάει από το τελευταίο προς το παρόν θύμα στο Γκρέτνα Γκριν και μέσα από έρευνες και συζητήσεις μπαίνουμε στον μαγικό και δύσκολο κόσμο των role playing games και στη βιομηχανία των δεξιώσεων γάμων, βαπτίσεων και άλλων επετείων, της προσωποποιημένης δηλαδή υπερβολής και φαιδρότητας, που στο Γκρέτνα Γκριν έχει γίνει πια θεσμός. Ειδικά ως προς το πρώτο θέμα, μου έκανε εντύπωση ο μισογυνισμός που επικρατεί στον χώρο, σε μια εποχή που η κατάσταση ίσως βελτιώνεται αλλά δεν παύουν να υπάρχουν ακόμη άντρες που σκέφτονται ότι οι γυναίκες δεν έχουν θέση, γιατί «ο πόλεμος είναι πεδίο των αντρών». Επίσης, αναφέρεται ο όρος gaslighting που βρίσκει ανατριχιαστική εφαρμογή στις μυστικές επιχειρήσεις! Δηλαδή, ικανοί πράκτορες ανακαλύπτουν το ταλέντο και τα όνειρα, τους φόβους και τα σκοτεινά μυστικά των στόχων τους, και τους εκμεταλλεύονται, οδηγώντας τους ως την απόγνωση. Κάποιος όμως απολαμβάνει να προχωράει ακόμη παραπέρα, να τους φτάνει στην αυτοκτονία! Κι όσο προχωράνε οι έρευνες, τόσο περισσότερα ψήγματα του δολοφόνου ανακαλύπτουμε. Διαπιστώνουμε πως είναι ένας άνθρωπος που θέλει να προκαλέσει χάος και πλήγμα στο κοινωνικό status quo. Φυσικά και έχει μυστικό σχέδιο, βασικό κίνητρο κλπ. αλλά όλα αυτά είναι δευτερεύοντα μπροστά σε ό,τι δημιούργησαν η ευστοχία και ο επαγγελματισμός του.

«Ο τελευταίος όρκος» είναι το έβδομο μυθιστόρημα με ήρωες τον Ουάσινγκτον Πόου και την Τίλι Μπράντσο, με αρκετές αναφορές σε προηγούμενα βιβλία, και πρόκειται για μια μεταβατική περιπέτεια πριν την αλλαγή στις ζωές των δύο ηρώων που θα ανεβάσει την πλοκή σε άλλα επίπεδα. Οι προσωπικές τους ιστορίες εξελίσσονται και ανελίσσονται ενώ ταυτόχρονα η υπόθεση που αναλαμβάνουν είναι γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις. Προσπαθούν να σκιαγραφήσουν τον ένοχο, μπαίνουν σε κόσμους και κάστες που δεν ήξεραν, ερευνούν, συγκρίνουν, ανακρίνουν και τελικά διαπιστώνουν πως μόνο μια πολύ μεγάλη θυσία θα τον ρίξει στα χέρια τους. Θα δεχτούν όμως όλοι να κάνουν κάτι τόσο ριψοκίνδυνο; Και με τι συνέπειες; Ένταση, αγωνία, πλούσια πλοκή, εκπλήξεις και ποικίλα συναισθήματα είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός ακόμη βιβλίου του M. W. Craven που με ξενύχτησε.