Mind the gap

12.01.2018

Κε-νό. Λέξη που συλλαβίζουμε συχνά σε διάφορους τομείς. Κενό μουσικό ή αλλιώς παύση. Κενό ανάμεσα σε σχολικά μαθήματα. Κενό στομάχι. Κενό μνήμης. Κενό διάστημα. Κενό μαθηματικό. Κενό αέρος. Κενό δημιουργικό. Κι εδώ σε αυτό το σημείο παίρνουμε μια βαθιά ανάσα και προχωράμε.

Κενό δημιουργικό λοιπόν. Είναι εκείνη η περίοδος του δημιουργού, πολλοί την λένε μαύρη, άλλοι πάγωμα, άλλοι -πιο ευγενικοί με τον εαυτό τους- παύση, που ο καλλιτέχνης δεν μπορεί να συνεχίσει το έργο του ή να δημιουργήσει ένα νέο... Είναι η στιγμή που ο καμβάς του ζωγράφου μένει άσπρος, η κόλλα του συγγραφέα άγραφη, το πεντάγραμμο του συνθέτη με σκέτες γραμμές. Η στιγμή που δεν υπάρχει «έμπνευση», που η οποιαδήποτε «μούσα» του τον εγκαταλείπει…

Στην ζωή μας, μάθαμε να απαγορεύουμε τα αρνητικά συναισθήματα. Μην κλαις. Μην φοβάσαι. Μην θυμώνεις. Φράσεις που ακούσαμε όλοι μας από παιδιά και που μας στοίχειωσαν στην ενήλική μας ζωή. Κάπως έτσι και η παραπάνω διακοπή αντιμετωπίζεται αρνητικά με μια ψυχαναγκαστική τάση του καλλιτέχνη –άκρως ψυχοφθόρα- να διώξει τούτη την «κακή περίοδο» από πάνω του και να επανέλθει στην δημιουργική του φάση.  Σε αυτήν την αγχωτική διαδικασία μπαίνουν και αρκετοί που έχουνε ορίσει καταπιεστικά χρονικά σημεία στην ολοκλήρωση των έργων τους. Είναι πολλές φορές καλλιτέχνες που έχουνε ήδη δώσει τα χέρια με εκείνους που θα τους προωθήσουν (εκδότες, εκθέτες κτλ) και είναι αναγκασμένοι να παραδώσουν το έργο τους σε συγκεκριμένη ημερομηνία. Είναι επίσης και εκείνοι που έχουνε συνδέσει την δημιουργικότητά τους με την αναγνώριση από το καλλιτεχνικό κοινό και την αναγνώριση του κοινού με την ποσότητα των έργων που καταθέτουν. Όλα τα παραπάνω, φέρνουν τον δημιουργό σε μια επίμονη προσπάθεια να βρει έναν τρόπο να επαναφέρει το «ταλέντο» του τερματίζοντας τούτη την «νεκρή περίοδο» της καλλιτεχνικής του πορείας.

Πώς θα μας φαινόταν όμως η θεωρία πως τούτο το «κενό», η «παύση», το «διάλειμμα» αποτελούν θεμελιώδη κομμάτια δημιουργικότητας;  Πόσο παράξενο ακούγεται –αλήθεια- πως η «αεργία» είναι πράξη έργου; Πως ετούτες οι κενές ώρες είναι ώρες που ο οργανισμός φορτίζεται για να συνεχίσει; Πως το δημιουργικό κενό είναι ο χρόνος που χρειαζόμαστε για να εξελιχθούμε;

«Κάθε πράξη δημιουργίας είναι πρώτα μια πράξη καταστροφής»
Πάμπλο Πικάσο, Ισπανός ζωγράφος

Η δημιουργικότητα είναι σημάδι εκείνων των ανθρώπων που έμαθαν να εκφράζονται συναισθηματικά με μια μορφή Τέχνης. Κάθε μας συναίσθημα κρέμεται πάνω στο έργο μας και ο καθένας επιλέγει τον τρόπο και το μέγεθος τούτης της έκθεσης. Αν λοιπόν αυτή η περιγραφή είναι ικανοποιητική, τότε η διακοπή δημιουργίας, μήπως θα σήμαινε πως υπάρχει ένα συναισθηματικό μπλοκάρισμα; Κι αν υπάρχει δε θα έπρεπε να του δώσουμε χρόνο να ξεπεραστεί; Πώς μπορεί κανείς να βιάζει τον ίδιο του τον εαυτό να μην αισθάνεται μπλοκαρισμένος; Είναι σαν να έχεις έναν κουρασμένο δρομέα που σταματά για να ξελαχανιάσει και εσύ να του λες πως πρέπει να συνεχίσει άμεσα. Το σίγουρο είναι πως μπορεί κάτι τέτοιο να τον «γονατίσει». Αν δεν αφιερώσει ένα μικρό διάστημα ώστε να ρυθμίσει τις αναπνοές του και να ξεκουράσει το σώμα του, το πιο πιθανό σενάριο είναι πως στην συνέχεια της διαδρομής θα καταρρεύσει. Κι αν κάποιος πιστεύει πως η διακοπή θα προκαλέσει καθυστέρηση και αργοπορία, αγνοεί πώς λειτουργεί το ανθρώπινο σώμα μα και οποιαδήποτε μηχανή που φορτίζεται. Μια σωματική φόρτιση θα δώσει φτερά αλλά και κουράγιο στον αθλητή και έτσι στη συνέχεια της διαδρομής θα επιταχύνει και θα φτάσει στο επιθυμητό τέρμα.

Κάπως έτσι λοιπόν, η διάρκεια της συναισθηματικής μας φόρτισης μάς δίνει τα φτερά της έμπνευσης. Στην διάρκεια αυτή μπορούμε να ξεκουράσουμε το νου μας. Να δούμε νέες εικόνες, να τον ταξιδέψουμε σε καινούρια μέρη. Να ασχοληθούμε με άλλες δραστηριότητες. Να δούμε τους ανθρώπους γύρω μας. Να μιλήσουμε με τον ίδιο μας τον εαυτό και να αφουγκραστούμε τις ανάγκες του. Η διαδικασία αυτή είναι άκρως δημιουργική. Όχι όπως θα περιμέναμε εμείς να είναι δημιουργική, δηλαδή με την έννοια της δημιουργίας ενός νέου έργου, αλλά με την σημαντική αυτή διαδρομή που κάνουμε για να δημιουργήσουμε φράγμα προστασίας του εαυτού μας. Η επαφή με τις ανάγκες μας γεννά επιθυμίες. Όποιος αγαπά τον εαυτό του και τον φροντίζει, ακούει τα θέλω του, οραματίζεται νέες διαδρομές, γεννά όνειρα. Τούτη η μήτρα ονείρων, νέων ιδεών είναι το απαραίτητο στάδιο για μια επιτυχημένη καλλιτεχνική και όχι μόνο πορεία. Μια τέτοια διαδικασία λοιπόν είναι άκρως θεραπευτική αλλά και εκπαιδευτική και αναγκαία.

«Η δημιουργική δραστηριότητα μπορεί να περιγραφεί σαν ένα είδος εκπαιδευτικής διαδικασίας, όπου ο δάσκαλος και ο μαθητής συνυπάρχουν στο ίδιο άτομο».
Άρθουρ Κέστλερ, Ουγγροβρετανός συγγραφέας

Την επόμενη φορά λοιπόν που θα σωπάσει ο εαυτός μας, ας σεβαστούμε τούτην την ανάγκη κι ας την αγκαλιάσουμε. Η σιωπή είναι χρυσός λέει ο θυμόσοφος λαός. Ας μην ξεχνάμε εξάλλου πως η σιωπή μπορεί να κάνει τον πιο μεγάλο θόρυβο…

«Η σιωπή, ανακάλυψα, είναι κάτι που μπορείς να το ακούσεις»
Χαρούκι Μουρακάμι, Γιαπωνέζος συγγραφέας

Μην ξεχνάτε πως το σχόλιό σας είναι πολύτιμο!

Ακολουθήστε μας

Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Ο Ουγκώ για την Ελληνική Επανάσταση

Το όνομα του Βίκτωρος Ουγκώ (1802-1885) είναι περισσότερο συνδεδεμένο με τα μυθιστορήματά του, όπως «Η Παναγία των Παρισίων» και «Οι Άθλιοι», ωστόσο το έργο του περιλαμβάνει, επίσης, δοκίμια, διηγήματα, θεατρικά  και ποιήματα, με μία ευρεία θεματολογία γύρω από τις...

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

Οι μικροί γαλαξίες – Νικηφόρος Βρεττάκος

γράφει η Άντια Αδαμίδου - Οι μικροί γαλαξίες Του Νικηφόρου Βρεττάκου Πᾶνε κι ἔρχονται οἱ ἄνθρωποι πάνω στὴ γῆ. Σταματᾶνε γιὰ λίγο, στέκονται ὁ ἕνας ἀντίκρυ στὸν ἄλλο, μιλοῦν μεταξύ τους. Ἔπειτα φεύγουν, διασταυρώνονται, μοιάζουν σὰν πέτρες ποὺ βλέπονται. Ὅμως, ἐσύ, δὲ...

15 Απριλίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

15 Απριλίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

- γράφει η Άννα Αργύρη - Οι μορφές χάνονται η μια μέσα στην άλλη, καθώς οι χρωματικοί τόνοι μεταβαίνουν απαλά από τη σκιά στο φως, "σαν τον καπνό που διαλύεται" (Sfumato). Τα περιγράμματα σβήνουν και δημιουργείται το ασαφές. Το αίνιγμα. 15 Απριλίου 1452 γεννιέται ο...

Πληγωμένη Άνοιξη

Πληγωμένη Άνοιξη

- γράφει η Βάλια Καραμάνου - Η Άνοιξη, ως περίοδος Αναγέννησης και άνθησης, συχνά αποτελεί συνώνυμο της ζωής και της ευτυχίας. Ωστόσο, καμιά γέννα δεν προκύπτει χωρίς ωδίνες και μάλιστα – σε ορισμένες περιπτώσεις- ο πόνος ξεπερνά κατά πολύ και επισκιάζει την ακμή της...

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

- γράφει η Άννα Αργύρη - 1888. Ο Σερά απασχολεί με τον Pointillism τα φιλότεχνα καφενεία στη Rive Gauche του Παρισιού. Ο Σεζάν από την άλλη απομονώνεται δημιουργικά στο Αιξ. Κι ένας νέος με ασκητική μορφή και γεμάτος πάθος αναχωρεί από το Παρίσι για τη Νότια Γαλλία....

Διαβάστε κι αυτά

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

30 Μαρτίου – Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Βίνσεντ βαν Γκογκ

- γράφει η Άννα Αργύρη - 1888. Ο Σερά απασχολεί με τον Pointillism τα φιλότεχνα καφενεία στη Rive Gauche του Παρισιού. Ο Σεζάν από την άλλη απομονώνεται δημιουργικά στο Αιξ. Κι ένας νέος με ασκητική μορφή και γεμάτος πάθος αναχωρεί από το Παρίσι για τη Νότια Γαλλία....

Ο Τζόναθαν Κόου, ο κ. Γουάιλντερ και η Ελλάδα

Ο Τζόναθαν Κόου, ο κ. Γουάιλντερ και η Ελλάδα

Ο Τζόναθαν Κόου είναι ένας ευφυής συγγραφέας που δεν αρκείται στο να αφηγηθεί απλώς μια ιστορία. Καταβάλλει πάντα κόπο ως προς την επιλογή και τη δόμηση των χαρακτήρων του, στην επιλογή της γλώσσας και τη διερεύνηση των πολιτικών γεγονότων που συνιστούν τη συνήθη...

Το 1821, η ιστορία, και η πρόσληψη του από τον ποιητή Βαγγέλη Χρόνη

Το 1821, η ιστορία, και η πρόσληψη του από τον ποιητή Βαγγέλη Χρόνη

  Βαγγέλης Χρόνης Κωνσταντίνος Μπούρας ‘Μελλοντική ελευθερία’   «Ο χορευτής αφού λειτούργησε στην σκηνή υπό τον ήχο των στίχων αποχώρησε εξαντλημένος. Είχε καταφέρει να προσθέσει νέες λέξεις όπως δεν τις είχε διανοηθεί ο ποιητής. Γράφει και ο χορευτής...

3 σχόλια

3 Σχόλια

  1. Βάσω Καρλή

    Δεν το είχα δει απ’ αυτή την οπτική γωνία το συγκεκριμένο θέμα. Όντως ο καθένας χρειάζεται το χώρο-χρόνο του για να δράσει εκ νέου. Πολύ ωραίο, Μάχη.

    Απάντηση
  2. Μάρθα Δήμου

    Συμφωνώ και επαυξάνω, Μάχη μου. Ακριβώς έτσι το βιώνω κάθε φορά. Συγχαρητήρια για τη διεισδυτική ματιά σου.

    Απάντηση
  3. Μάχη Τζουγανάκη

    Καλημέρα και στις δυο σας. Ευχαριστώ για το πέρασμα… Συνηθίζουμε να βλέπουμε αρνητικά την “δημιουργική μας παύση” και να αγχωνόμαστε..μα είναι σίγουρα διαδικασία επαναφόρτισης…

    Απάντηση

Υποβολή σχολίου