Η επιλογή ταινίας στο Netflix: «Περηφάνια και Προκατάληψη» στον καναπέ

Όταν η Τζέιν Όστεν εξέδωσε το 1813 την «Περηφάνια και Προκατάληψη», χρειάστηκαν δεκάδες κεφάλαια παρεξηγήσεων, μία προσβλητική πρόταση γάμου και ένα γράμμα-απολογία έξι σελίδων για να βρουν κοινό τόπο η Ελίζαμπεθ Μπένετ και ο κύριος Ντάρσι. Δύο αιώνες αργότερα, το ίδιο έργο παίζεται κάθε βράδυ σε χιλιάδες σαλόνια, με πρωταγωνιστές δύο ενήλικες με φόρμες και ένα τηλεκοντρόλ.

Τα κτήματα του Πέμπερλι έχουν δώσει τη θέση τους σε έναν καναπέ και σε μια ατελείωτη ψηφιακή βιβλιοθήκη streaming, κάτι σαν τη Βιβλιοθήκη της Βαβέλ του Μπόρχες, μόνο που εδώ κάθε ράφι έχει και τρέιλερ. Ο στόχος είναι φαινομενικά απλός, μια ταινία μιάμισης ώρας για να χαλαρώσετε. Το αποτέλεσμα είναι ένα δράμα χαρακτήρων αντάξιο της ίδιας της Όστεν, όπου η περηφάνια συγκρούεται με την προκατάληψη, ενώ τα ποπ κορν κρυώνουν αβοήθητα στο μπολ.

Η αρχική σελίδα φορτώνει και η συζήτηση ξεκινά με τη γνωστή ευγένεια των σαλονιών της εποχής. «Τι λες για εκείνο το βρετανικό δράμα εποχής;», προτείνει εκείνη. «Είναι για μια ζωγράφο στη Βικτωριανή Αγγλία που παλεύει με τις κοινωνικές νόρμες. Κρατάει μόνο δύο ώρες και σαράντα λεπτά». «Πολύ ενδιαφέρον ακούγεται», απαντά εκείνος, «αλλά μήπως να δούμε αυτό το θρίλερ με τις ειδικές δυνάμεις στο υποβρύχιο; Έχει εκρήξεις, κυνηγητό και έναν πρώην πράκτορα που διψάει για εκδίκηση». Μια παγωμάρα απλώνεται στο δωμάτιο. Η Ελίζαμπεθ κοιτάζει τον κύριο Ντάρσι με ένα βλέμμα που λέει καθαρά: «Πώς γίνεται να μοιράζομαι τη ζωή μου με έναν άνθρωπο που θεωρεί πολιτισμό τις εκρήξεις υποβρυχίων;»…

Περνούν τα πρώτα είκοσι λεπτά και η ευγένεια υποχωρεί μπροστά στην κυνική διαπραγμάτευση. Στην κατηγορία «Τάσεις τώρα» τα τρέιλερ παίζουν αυτόματα μόλις σταθείτε πάνω από έναν τίτλο. Δέκα δευτερόλεπτα νορβηγικό νουάρ, δεκαπέντε δευτερόλεπτα ισπανικό ριάλιτι, πέντε δευτερόλεπτα ντοκιμαντέρ για τα μυρμήγκια του Αμαζονίου. Κάθε πρόταση απορρίπτεται με την ψυχραιμία του Ντάρσι στον χορό του Μέριτον, που έκρινε την Ελίζαμπεθ «ανεκτή, αλλά όχι αρκετά όμορφη για να τον γοητεύσει». «Αυτό το είδαμε;» «Πέρυσι. Δεν θυμάσαι που κοιμήθηκες στο μισάωρο;» «Αυτό έχει 98% ταίριασμα!» «Ναι, αλλά στο IMDb έχει 4,2». «Αυτό βραβεύτηκε στις Κάννες». «Δηλαδή είναι ασπρόμαυρο και δεν μιλάνε για σαράντα λεπτά; Όχι, ευχαριστώ».

Η ώρα δείχνει 22:45 και έχει περάσει περισσότερος χρόνος για την επιλογή απ’ όσο θα κρατούσε η ίδια η ταινία. Ο Προυστ έψαχνε τον χαμένο χρόνο σε επτά τόμους. Εσείς τον χάσατε σε σαράντα περιλήψεις. Τα μάτια τσούζουν από το φως της οθόνης και ξέρετε πια τα πάντα για ένα μεξικάνικο θρίλερ με καρτέλ, μια οικογένεια στη μεσαιωνική Γαλλία και έναν κατά συρροή δολοφόνο στην Κορέα, χωρίς να έχετε δει ούτε ένα καρέ. Στις 23:15 έρχεται η πλήρης παράδοση των όπλων. Ούτε το δράμα εποχής ούτε το θρίλερ με το υποβρύχιο. Μετά από βαρύ αναστεναγμό, το τηλεκοντρόλ σταματά σε ένα επεισόδιο κωμικής σειράς του 2004 που έχετε δει ήδη δεκαεπτά φορές. Στο έκτο λεπτό τα βλέφαρα βαραίνουν. Στο δέκατο, ο ένας έχει γείρει στον ώμο του άλλου, ενώ η τηλεόραση συνεχίζει να παίζει μόνη της στο σκοτεινό δωμάτιο. Ο σκύλος, βέβαια, κοιμάται εδώ και μία ώρα. Αυτός πήρε τη σωστή απόφαση από το πρώτο κιόλας λεπτό.

Η Όστεν ξεκινά το μυθιστόρημά της με την περίφημη φράση ότι είναι παγκοσμίως παραδεκτή αλήθεια πως ένας άγαμος άντρας με μεγάλη περιουσία χρειάζεται γυναίκα. Στον σύγχρονο καναπέ η αντίστοιχη αλήθεια είναι ότι ένα ζευγάρι με συνδρομή σε streaming θα ξοδέψει περισσότερη ώρα να διαλέξει ταινία παρά να τη δει. Στο βιβλίο οι ήρωες υπερνικούν τα ελαττώματά τους, συμφιλιώνονται και καταλήγουν σε έναν ευτυχισμένο γάμο. Στον καναπέ, η μάχη με τον αλγόριθμο δεν έχει νικητές. Μας υπόσχονται χιλιάδες επιλογές και το μόνο που καταφέρνουν είναι να μας αποδείξουν ότι η υπερβολική αφθονία οδηγεί στην παράλυση.

Ίσως τελικά η αληθινή αγάπη του 21ου αιώνα να μη μετριέται σε μεγάλες υποσχέσεις, αλλά στο ποιος θα βρει πρώτος το κουράγιο να πει: «Κλείσ’ το, πάμε για ύπνο».