γράφει ο Κατερίνα Σιδέρη

Η κουκουβάγια μπορεί να θεωρείται σοφό πτηνό, δεν παύει όμως η στριγκιά φωνή της να προκαλεί φόβο και τρόμο σε πολλούς ανθρώπους. Ανήκω σε αυτούς. Πάντα κάθε φορά που ακούω κουκουβάγια, ένα σφίξιμο μέσα μου έρχεται να με αναστατώσει. Αντιλαμβάνεστε πως όταν έπεσε στην αντίληψή μου τούτο το βιβλίο, η απόφασή να το διαβάσω ήταν μονόδρομος.

Αλήθεια, έχει τελικά χρησμούς η κουκουβάγια; Μπορεί να προμηνύει γεγονότα; Δεν έχασα καιρό. Επεξεργάστηκα με σθένος το εξώφυλλο του βιβλίου, διάβασα προσεκτικά το κείμενο που φιλοξενεί το οπισθόφυλλο, κάθισα αναπαυτικά και άφησα τη συγγραφέα να με ταξιδέψει πλάι σε βουνά και θάλασσες.

Πρόκειται για μια ιστορία, ξέχειλη μυστικά. Μυστικά αθέατα που οδηγούν σε λάθη. Λάθη που σιγοκαίνε και άλλα που κατάφεραν να χωρίσουν και να στερήσουν από τους κατόχους τους όμορφες στιγμές και ξέγνοιαστες αναμνήσεις. Ας αφήσω τις γενικότητες κι ας βουτήξω στα άδυτα του βιβλίου κρατώντας γερά στα χέρια του τη σκυτάλη μιας και θα χρειαστεί να αντιμετωπίσω μεταφορικά μα και κυριολεκτικά, αντάρες και θύελλες.

…τα μάτια σου να κοιτάζουν χαμηλά. Μην κοιτάξεις ποτέ τον ήλιο κατάματα, γιατί θα σε τυφλώσει…

Βρισκόμαστε στη Χασιά. Μια περιοχή έξω από την Αθήνα, εκεί όπου οι περισσότεροι κάτοικοι είναι Αρβανίτες. Σε τούτα τα μέρη έχει στήσει την οικογένειά του ο Απόστολος Κόλλιας. Είναι αποφασιστικός, τραχύς και σκληρός. Είναι μεγαλόσωμος, ακοινώνητος και απότομος. Είναι ένας ξύπνιος άντρας ο οποίος αβγάτισε την περιουσία της γυναίκας του, έκανε σχέδια για το μέλλον, μα ο πόλεμος του ‘40 ήρθε και σάρωσε τα σχέδιά του. Έχει δυο γιούς και μια κόρη. Την κόρη του Μαρία, την υπεραγαπά και την προσέχει σαν κόρη οφθαλμού μα η μοίρα έχει άλλα σχέδια για όλους.   

Η αυλαία της ιστορίας μας ανοίγει με ένα κρυφό φευγιό πάνω σε σούστα γυρολόγου, με έναν γάμο από ινάτι και καθαρό συμφέρον, με μια απρόσμενη εγκυμοσύνη, αλλά και με μια χρονιά, ξέχειλη σοδειές και κέρδη. Απρόσμενα στο σκηνικό εισβάλλουν οι Γερμανοί κατακτητές και καταπατητές και διαταράσσουν την ηρεμία των ηρώων. Αυτή η εισβολή θα αφήσει ανεξίτηλο το σημάδι της στην οικογένεια του Απόστολου μα ας μην προτρέχω. Όλα στην ώρα τους.

Θα διαβάσουμε για την απότομη μα αναγκαία διακοπή ‘συναλλαγών’ του Αποστόλη με την Αθήνα, για ένα ποτήρι δηλητήριο το οποίο αναγκάζεται να πιει η μάνα Κατίνα από τα χέρια της κόρης της Μαρίας, για τον αφανισμό του τόπου και του βίος τους, αλλά και για μια φυγή – μονόδρομος και χωρίς επιστροφή.

Οι καιροί αλλάζουν. Οι ήρωες αναμοχλεύονται με νέα πρόσωπα, ξαναγεννιούνται από τις στάχτες τους και δειλά χαμογελούν στην ευτυχία. Λάθος τους. Δεν είναι πρόσφορα το έδαφος για χαρές. Η μοίρα άλλα έχει σχεδιάσει μα εκείνοι δεν το γνωρίζουν.

Στο σκηνικό εισβάλει ο κόσμος της Τρούμπας όπου στα μάτια ενός άγουρου αγοριού φαντάζει παράξενος, εισβάλει η Έλενα και οι συχνές ματιές που ανταλλάσσει με τον Αλέξανδρο, εισβάλλει ένας φάκελος που αλλάζει χέρια, αλλά και ένας δυνατός άνδρας ο οποίος για να φτάσει στον στόχο του είναι ικανός να πατήσει επί πτωμάτων.

Τον Αλέξανδρο τον λάτρεψα από την πρώτη στιγμή. Μου άρεσε το πείσμα του, η οξυδέρκειά του, η αποφασιστικότητα των κινήσεών του. Αγκάλιασα τις ατυχίες της ζωής του, πόνεσα για όλα όσα τον έκαναν να υποφέρει και θύμωσα όταν οι δυνατοί προσπάθησαν να τον εξολοθρεύσουν.

Ένα κλειδωμένο δωμάτιο, μένει για πάντα βουβό. Ένα άτακτο και απρογραμμάτιστο μπάρκο βάζει πλώρη για το άγνωστο. Μια αντρίκια συζήτηση με τον καπετάν – Βαγγέλη λειτουργεί σαν βάλσαμο για τον Αλέξανδρο και η Γερμανία θα γίνει για λίγο ένα απάνεμο λιμάνι σε μια καρδιά ξέχειλη κύματα.

…ως που μπορεί να φτάσει μια μάνα, πόσα μπορεί να αντέξει προκειμένου να προστατέψει το αγαπημένο της παιδί…

Η σκυτάλη αλλάζει χέρια ανάμεσα στους ήρωες. Μάλλον καίει και κανείς δεν θέλει να την κρατήσει για πολύ. Θα την ξεχάσουν σε μια σουίτα στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετάνια λόγω ενός απρόσμενου περιστατικού και όταν πια καταλαγιάσει ο πόνος, ο Αλέξανδρος θα την αναζητήσει και θα την πάρει μαζί του στο παραδοσιακό καφενείο, εκεί που θα κεράσει ούζα όλους τους θαμώνες του.

Ποιο μυστικό γνωρίζει η ηγουμένη Μαριάμ;

Ποια είναι η Χέλγκα η οποία νιώθει την ανάγκη ενός παιδιού στη ζωή της;

Γιατί η Ελισάβετ κρύβει την πραγματική της ταυτότητα;

Από τα βιβλία που διαβάζω, επιλέγω μια φράση που μου κίνησε το ενδιαφέρον για να την μοιραστώ μαζί σας. Από το βιβλίο της Ειρήνης Μαλάµου, ένα σύντομο βιογραφικό της οποίας θα βρείτε στο τέλος του άρθρου, επέλεξα την παρακάτω:

…η θάλασσα μισεί τους δειλούς. Και η ζωή μισεί τους ηλίθιους…

Οι τελευταίες σελίδες του βιβλίου, έσταξαν βάλσαμο μέσα μου. Συγκινήθηκα με την τόσο δεμένη αν και νεοσύστατη τριμελή οικογένεια. Συγκινήθηκα ακόμη περισσότερο με τον Αποστόλη που πασχίζει τώρα στα στερνά του να κερδίσει αναμνήσεις, θαμπώθηκα με το βαπόρι Τρίτωνας και όταν πια η ιστορία έφτασε στο τέλος, μια γαλήνη και μια νηνεμία απλώθηκε μέσα μου.

Υπέροχο βιβλίο, μεστό σε συναισθήματα, ιστορία που δεν πλατειάζει και ήρωες πολυσχιδείς έτοιμοι να σε παρασύρουν στη δίνη τους. Η κουκουβάγια κατά διαστήματα εμφανίζεται ανάμεσα στις λέξεις και κάνει αισθητή την παρουσία της. Οι φωνές της τρομάζουν και προϊδεάζουν τους ήρωες για τη συνέχεια. Λέτε πράγματι να κυοφορεί χρησμούς; Λέτε τελικά όσα συνέβησαν να ήταν γνώριμά της; Λέτε να ήταν ικανή να αλλάξει τη ρότα της μοίρας τους;

Δεν θα σας απαντήσω. Θα δώσετε τις δικές σας απαντήσεις, αφότου διαβάσετε την ιστορία και ταξιδέψετε στη Χασιά, κρατώντας το χέρι του Αρβανίτη Αποστόλη.

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου αναφέρει:

Υπάρχουν μυστικά που η γη δεν τα καταπίνει ποτέ. Και χρέη που ξεπληρώνονται μόνο με αίμα. Στα σκληρά βουνά της Αρβανιτιάς, εκεί όπου ο λόγος είναι συμβόλαιο και η τιμή βαρύτερη από την ίδια τη ζωή, η δεκαεξάχρονη Μαρία εξαφανίζεται μέσα στη νύχτα. Ο άγραφος νόμος της φάρας της είναι αμείλικτος, η ντροπή που κουβαλάει ξεπλένεται μόνο με αίμα. Για τον Αποστόλη Κόλλια, η εξαφάνιση της κόρης του είναι δίκοπο μαχαίρι.

Αν τη βρει, πρέπει να τη σκοτώσει. Στο όνομα της αγάπης που θρέφει για την κόρη του, της χαρίζει το μόνο δώρο που μπορεί. Να την αφήσει να χαθεί στις σκιές. Μια παγωμένη νύχτα, τριάντα χρόνια μετά, ο Αποστόλης χτυπά την πύλη ενός απομονωμένου μοναστηριού. Μέσα στους υγρούς διαδρόμους του, ανάμεσα σε μοναχές που κρύβουν τα πρόσωπά τους πίσω από μαύρα μαντίλια, αναζητάει την κόρη που άφησε μια ολόκληρη ζωή θαμμένη στη λήθη.

Γιατί τώρα; Τι μεσολάβησε; Ποιο μυστικό πήρε μαζί της η Μαρία εκείνη τη νύχτα στα βουνά; Μήπως η κόρη του δεν έφυγε ποτέ; Ένα συγκλονιστικό ιστορικό μυστήριο για τα εγκλήματα που γέννησαν οι σκληροί κώδικες μιας περασμένης εποχής.

Εκεί όπου η αλήθεια είναι πιο θανάσιμη και από το ίδιο το ψέμα.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα του βιβλίου.

Η Ειρήνη Μαλάµου γεννήθηκε στην Αθήνα τον Οκτώβρη του 1971. Σπούδασε Προγραµµατισµό Η/Υ κι εργάστηκε από το 1990 σε πολυεθνικές κι ελληνικές ασφαλιστικές εταιρείες, στο τµήµα της Μηχανογράφησης.

Έχει γράψει τα βιβλία: Το μαύρο νυφικό, Ανάμεσα σε δυο θεούς (Μίνωας 2025) και Ο χρησμός της κουκουβάγιας (επανέκδοση Μίνωας 2026).

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο, θα βρείτε εδώ.