Νίκος Καρούζος

«Ο ποιητής κύριοι περισσεύει!»

Μια ανάγνωση

 

γράφει η Λίλια Τσούβα

Ο ποιητής κύριοι περισσεύει!
Μου το ‘παν οι τσιγγάνες ένα βράδυ.
Μου το ‘χε πει κι η μάνα μου παλιότερα:
«Πρόσεξε, πρόσεξε σ’ αυτό τον κόσμο που σ’ έφερα.
Στο λέω για το καλό σου, παιδάκι μου,
CINTURATO υπάρχει μόνο PIRELLI».
Μα εγώ δεν την άκουσα..

Από τη συλλογή ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Α

1961-1978, 5η έκδοση

ΙΚΑΡΟΣ

Ο Ν. Καρούζος, στο ολιγόστιχο ποίημά του «Ο ποιητής κύριοι περισσεύει!», εκφράζει τον προβληματισμό του για τη θέση των ποιητών στον κόσμο.

Από τον πρώτο κιόλας στίχο, εισάγει το ζήτημα. Χρησιμοποιώντας το πρώτο ενικό πρόσωπο και με τρόπο θεατρικό, σαν από σκηνής, απευθύνεται σε ένα υποτιθέμενο κοινό («κύριοι»). Το θαυμαστικό στο τέλος του πρώτου στίχου προσδίδει έμφαση, εκφράζει ειρωνεία, αλλά και αποτυπώνει τη δίνη της καρδιάς του ως προς το καίριο για αυτόν ερώτημα.

Στους επόμενους δύο στίχους, με τις εντελώς πεζολογικές εκφράσεις «Μου το ΄παν οι τσιγγάνες ένα βράδυ» και «μου το ΄χε πει και η μάνα μου παλιότερα», αντιμετωπίζει με χιούμορ και σαρκασμό την ύπαρξη των ποιητών σε έναν κόσμο όπου η διαφήμιση, ο καταναλωτισμός, τα υλικά αγαθά κατακτούν ολοένα και μεγαλύτερη θέση και στον οποίο η ποίηση, που ασχολείται με ανώτερους προβληματισμούς, φαίνεται περιττή.

Η γνωστή διαφήμιση CINTURATO υπάρχει μόνο PIRELLI χρησιμοποιείται αντιπροσωπευτικά, από τη μια για να καυτηριάσει την κοινωνία της ύλης που απομακρύνθηκε από την πνευματικότητα της ποίησης, από την άλλη για να στηλιτεύσει την υποταγή ορισμένων ποιητών στην εμπορικότητα.

Η μητέρα του είχε καταλάβει πως ο γιός της δεν ανήκει στις περιπτώσεις των ποιητών που ενδίδουν και τον είχε προειδοποιήσει, όπως γράφει στους στίχους «Πρόσεξε, πρόσεξε σ΄ αυτό τον κόσμο που σ΄ έφερα, στο λέω για το καλό σου, παιδάκι μου». Ο Ν. Καρούζος ζούσε μόνο με την ποίηση. Ο ίδιος υποστήριζε: «Ο ποιητής είναι απ’ το πρωί έως το βράδυ μέσα στο πρόβλημα της ποίησης και εγώ είμαι έτσι, απ’ το πρωί έως το βράδυ είμαι αυτό το πράγμα».

Ο άτυπος αυτός θεατρικός μονόλογος κλείνει με τους στίχους «CINTURATO υπάρχει μόνο PIRELLI. Μα εγώ δεν την άκουσα». Ο τελευταίος στίχος αποτελεί και την κορύφωση του ποιήματος. Διατυπώνει την επιλογή του ποιητή, επιλογή ζωής. Τα κεφαλαία γράμματα στον στίχο «CINTURATO υπάρχει μόνο PIRELLI», εκφράζουν την ψυχική του ένταση. Είναι η δική του κραυγή, αλλά και η προσπάθειά του να μας ευαισθητοποιήσει.

Ο αυτοσαρκασμός διατρέχει όλο το ποίημα. Ασκείται αιχμηρή κριτική στην κοινωνία και υποβάλλεται ένα αγωνιώδες ερώτημα, ερώτημα κοινωνικό, για τη θέση της ποίησης, αλλά και ατομικό.