Μήλτος Γήτας
Κάπα
ISBN: 978-618-5191-28-3

Στην ποίηση ο χρόνος αφορά ένα κεντρικό θέμα, καθώς συνδέεται με τη φθορά των ανθρώπων και των πραγμάτων ή των κοινωνικών συνθηκών. Χωρίς να αποτελεί μία αλυσίδα γεγονότων, με τη δύναμη του συναισθήματος ξεπερνά την απλή σηματοδότηση του τρίπτυχου παρελθόν-παρόν-μέλλον· λειτουργεί ως μία ενέργεια που αφήνει ανεξίτηλα σημάδια στην ψυχή του ανθρώπου. Την ίδια όμως στιγμή ο χρόνος χαρακτηρίζει και τη σχέση του ανθρώπου με το όνειρο με τη ζωή και το όνειρο. Άλλωστε, κάθε στιγμή είναι μοναδική, ακόμα και μέσα από τις αλλαγές που αφήνει πίσω της.

Αυτή τη λεπτή ισορροπία προσπαθεί να αναδείξει και ο Μίλτος Γήτας με τη νέα του ποιητική συλλογή, «συλλέκτης χρόνου» (Κάπα, 2016), μέσα από βιώματα και αναζητήσεις, συνδέοντας τους ανοιχτούς χώρους (κοινωνική παρατήρηση) και θεμελιώδη υπαρξιακά ερωτήματα, που ο ίδιος απαντά με ισορροπιστή το συναίσθημα.

Ο ποιητής αγγίζει το χρόνο από την πρώτη στιγμή της γέννησης. Ο χρόνος αλλάζει τους ανθρώπους εξωτερικά και εσωτερικά. Αυτή την πτυχή αναζητά ο δημιουργός στις αλλαγές που φέρνουν οι ρυτίδες, η φθορά, στις αλλαγές που επιβάλλει στις γειτονιές της πόλης και στους εξωτερικούς χώρους. Οι χαρές και οι λύπες φέρνουν αναμνήσεις και συνειδητοποίηση των αλλαγών που έφερε ο χρόνος.

Στην πραγματικότητα όμως η γέννηση κάνει τον χρόνο να αρχίσει να κυλά από την αρχή μέσα σε έναν αέναο κύκλο συνεχών αλλαγών ζωής, φθοράς, θανάτου, μνήμης. Η γέννηση τελικά δεν ξορκίζει το θάνατο, αλλά κατά τη φυσική εξέλιξη θέτει τον χρονικό κύκλο σε κίνηση εκ νέου μέχρι την επόμενη νέα ζωή αλλάζοντας και πάλι τους ανθρώπους.

Ο Γήτας υιοθετεί ένα ύφος εξομολογητικό που ξεπηδά από πρόζα εκθέτοντας υπαρξιακές αγωνίες για το χρόνο, τη ζωή και το θάνατο. Άλλωστε, η συλλογή αποτελεί ένα είδος κύκλου ξεκινώντας από το δίπολο ζωής-θανάτου και ολοκληρώνεται με τη γέννηση της κόρης. Το πρωτοενικό υποκείμενο κυριαρχεί στρέφοντας όλη την υπαρξιακή αγωνία γύρω από ένα αυτοαναφορικό κέντρο, που ακτινωτά συνδέεται με κάποιο δεύτερο πρόσωπο.

Με έντονα πεζολογικά χαρακτηριστικά, ο μακροσκελής στίχος ακροβατεί στις λεπτές ισορροπίες που διατηρεί ο ποιητής μέσα από τη σύνδεση της προφορικότητας με τον ιδιαίτερο λυρισμό του. Ο στιχουργικός ρυθμός διαμορφώνεται από ενδιάμεσες τελείες που θρυμματίζουν σε ημιστίχια τις συνθέσεις, βαθαίνοντας την μελαγχολία. Θα λέγαμε πως η στίξη του αισθητοποιεί ακριβώς τις στιγμές που συνέλεξε η μνήμη και εκείνες τις αναμνήσεις που παλεύει να ανασύρει παρατηρώντας τις αλλαγές στο χώρο και τα πρόσωπα.

Εξάλλου, η μελαγχολική διάθεση εμποτίζει το σύνολο της συλλογής· το συναίσθημα αναδύεται τόσο από το υπαρξιακό περιεχόμενο όσο και αισθητοποιείται από ένα σκοτεινό περιβάλλον στο χώρο της ποιητικής αναφοράς.  Οι ίδιοι οι χώροι είναι κατά βάση εξωτερικοί με χαρακτηριστικά εντοπιότητας, ακόμα κι αν δεν κατονομάζονται (με την εξαίρεση του ποιήματος νυχτώνει στη Δωδώνη)· έτσι όμως αποκτούν μία υπερτοπική διάσταση μέσα στην ανωνυμία τους.

Ας μην παραβλέπουμε την εμφανή σχέση του ποιητή με το φυσικό περιβάλλον. Ο άνεμος, ο ουρανός, τα -λιγοστά- στοιχεία της πανίδας και τα γεωφυσικά στοιχεία, αποκαλύπτουν μία στενή-βιωματική επαφή με τη φύση, εντάσσοντας τον ποιητή στην ποίηση της περιφέρειας.

Διακρίνεται μία ιδιαίτερη οικειότητα προς τους χώρους, πάντα εξωτερικούς, που δεν απηχούν τις φωνές της κατεξοχήν αστικής ποίησης (όπως τουλάχιστον τη γνωρίζουμε από το παρελθόν ή την ανταμώνουμε στους ποιητές της αγανάκτησης). Ακόμα και τα στοιχεία αστικού χώρου, που δεν είναι λίγα στην ποίηση του Γήτα, αποτελούν ένα στοιχείο που απαντάται συχνά σε δημιουργούς από μικρά και μεσαίου μεγέθους αστικά κέντρα της περιφέρειας μέσα από την οικειότητα και ακριβώς ζώντας στο μεταίχμιο πόλης-υπαίθρου.

Λεπτές λυρικές διαθλάσεις φωτός διαπερνούν το σκοτεινό κατά κύριο λόγο ποιητικό του κάδρο. Η εικαστική του με βάση τη διακειμενική συνειρμικότητα ορίζει συχνά τον περιβάλλοντα χώρο ωσάν σκηνογραφικές “οδηγίες” ή “σενάριο”. Αυτή η χαλαρή φωτεινότητα αισθητοποιεί ακριβώς τις όμορφες στιγμές, τον έρωτα, τη νέα γέννα, τις μικρές χαρές μέσα στο κυνήγι της ζωής· στιγμές ευχάριστες που φωτίζουν τη μελαγχολική σκοτεινιά.

Ο Μίλτος Γήτας συλλέγει μέσω της ποίησης κομμάτια χρόνου σαν ψηφίδες του παρελθόντος και του παρόντος κοιτώντας όμως με την αισιοδοξία της νέας γέννας το μέλλον. Στην ποιητική του απαντάται το κυνήγι του χρόνου, όπως απαντάται στις νεανικές ηλικίες που παρατηρούν το θάνατο αλλά και τις νέες αφίξεις στη ζωή, καταγράφοντας τη φθορά που αφήνει σε έμψυχα κι άψυχα αντικείμενα του χώρου.