Αυτοέκδοση: Κόστος, βήματα και παγίδες

Όποιος θέλει να εκδώσει ένα βιβλίο χωρίς εκδοτικό οίκο ακούει συνήθως δύο διαφορετικές εκδοχές. Η πρώτη λέει ότι όλα γίνονται εύκολα και φθηνά με μερικά κλικ. Η δεύτερη ότι η αυτοέκδοση μπορεί να είναι γεμάτη παγίδες με αποτέλεσμα να είναι επίφοβο να χάσει κανείς τα χρήματά του. Η αλήθεια είναι ότι εξαρτάται από το τι θέλετε να πετύχετε γνωρίζοντας ότι υπάρχουν συγκεκριμένα κόστη, υποχρεώσεις και παγίδες που αξίζει να ξέρετε πριν ξεκινήσετε.

Τι σημαίνει στην πράξη αυτοέκδοση

Όταν εκδίδετε μόνοι σας, εκδότης είστε εσείς. Αναλαμβάνετε το κόστος, τις αποφάσεις και τις νομικές υποχρεώσεις που αναλαμβάνει κάθε εκδότης, από τον αριθμό ISBN μέχρι την κατάθεση αντιτύπων. Στην πράξη υπάρχουν τρεις περιπτώσεις.

• Πλήρης αυτοέκδοση. Εσείς πληρώνετε τους συνεργάτες (επιμελητή, εικαστικό, σελιδοποίηση κλπ.) και το τυπογραφείο κι εσείς εμφανίζεστε ως εκδότης.
• Εκτύπωση κατά παραγγελία (print on demand). Μια πλατφόρμα τυπώνει ένα αντίτυπο κάθε φορά που κάποιος το παραγγέλνει οπότε δεν χρειάζεται να πληρώσετε μεγάλο τιράζ εκ των προτέρων.
• Έκδοση με συμμετοχή του συγγραφέα. Ένας εκδοτικός οίκος σας ζητά να καλύψετε εσείς ένα μέρος ή όλο το κόστος. Δεν είναι αυτοέκδοση αλλά συχνά παρουσιάζεται σαν να είναι, γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή.

Πόσο κοστίζει

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη τιμή γιατί το κόστος εξαρτάται από τις σελίδες, το τιράζ, το είδος του χαρτιού που θα χρησιμοποιηθεί για το βιβλία, το εξώφυλλο και τις υπηρεσίες που θα αναθέσετε. Τα στοιχεία κόστους είναι τα εξής.

• Φιλολογική επιμέλεια και διόρθωση. Είναι το σημείο όπου οι περισσότεροι που κάνουν αυτοέκδοση το αμελούν, γεγονός όπως που συνήθως φαίνεται στο αποτέλεσμα.
• Σελιδοποίηση και εξώφυλλο. Χρειάζεται γραφίστας με εμπειρία σε βιβλία, όχι απλώς ένα πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου.
• Εκτύπωση. Το μεγαλύτερο σταθερό έξοδο το οποίο είναι ανάλογο με τις σελίδες και το τιράζ.
• ISBN. Δίνεται δωρεάν από την Εθνική Βιβλιοθήκη, όπως εξηγούμε στο σχετικό μας άρθρο.
• Αντίτυπα για την υποχρεωτική κατάθεση. Τέσσερα αντίτυπα, όπως θα δείτε παρακάτω.
• Διανομή και προώθηση. Συνήθως το κόστος που υποτιμάται περισσότερο.

Ως ενδεικτικό μέγεθος, ορισμένες εταιρείες υπηρεσιών αυτοέκδοσης αναφέρουν ότι η εκτύπωση περίπου 300 αντιτύπων ενός βιβλίου 256 σελίδων, ασπρόμαυρου στο εσωτερικό και με έγχρωμο μαλακό εξώφυλλο, κοστίζει συνήθως από 700 έως 1.000 ευρώ. Αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 2,30 έως 3,30 ευρώ ανά αντίτυπο. Τα νούμερα και τα κόστη είναι ενδεικτικά, οπότε πριν το πάρετε απόφαση ζητήστε γραπτές προσφορές από περισσότερους από έναν προμηθευτές.

Τα βήματα με τη σειρά

• Οριστικοποιήστε το κείμενο. Ο τίτλος και ο υπότιτλος πρέπει να είναι τελικοί πριν από την αίτηση για ISBN γιατί αν αλλάξουν αργότερα θα χρειαστείτε νέο αριθμό.
• Αναθέστε επιμέλεια και διόρθωση. Δώστε σε κάποιον που γνωρίζει το αντικείμενο να διαβάσει το κείμενό σας, να το διορθώσει και να κάνει την απαραίτητη επιμέλεια.
• Διαλέξτε μορφή και μέγεθος. Αποφασίστε αν θα βγει έντυπο, e-book ή και τα δύο και σε ποιο μέγεθος.
• Ετοιμάστε σελιδοποίηση και εξώφυλλο. Το τυπογραφείο θα σας ζητήσει τα αρχεία σε συγκεκριμένη μορφή.
• Βγάλτε ISBN. Η αίτηση γίνεται στο όνομά σας εφόσον ο εκδότης είστε εσείς. Αναλυτικά βήματα στο άρθρο για το ISBN.
• Ζητήστε προσφορές και δοκιμαστικό αντίτυπο. Πριν εγκρίνετε ολόκληρο το τιράζ, ελέγξτε ένα δοκίμιο.
• Καταθέστε τα αντίτυπα. Δύο στην Εθνική Βιβλιοθήκη και δύο στη Βιβλιοθήκη της Βουλής.
• Ορίστε τιμή και φροντίστε τη διανομή. Αποφασίστε πώς θα φτάνει το βιβλίο στον αναγνώστη, μέσω βιβλιοπωλείων, διαδικτυακών καταστημάτων ή απευθείας πωλήσεων.

Οι νομικές υποχρεώσεις με μια ματιά

• ISBN. Ο ν. 3149/2003 (άρθρο 12, παρ. 8) ορίζει ότι κάθε έργο που εκδίδεται στην Ελλάδα λαμβάνει διεθνή αριθμοδότηση, την οποία παρέχει αποκλειστικά η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος.
• Κατάθεση αντιτύπων. Σύμφωνα με το άρθρο 12, παρ. 7 του ίδιου νόμου, οι εκδότες, ή οι συγγραφείς όταν δεν υπάρχει εκδότης, καταθέτουν δύο αντίτυπα κάθε έντυπου που εκδίδουν στην Εθνική Βιβλιοθήκη και δύο στη Βιβλιοθήκη της Βουλής. Για τις ηλεκτρονικές εκδόσεις προβλέπεται κατάθεση ενός αντιτύπου.
• Τιμή του βιβλίου. Ο ν. 2557/1997 (άρθρο 1, παρ. 3) ορίζει ότι την τιμή την καθορίζει ο εκδότης και ότι το βιβλίο δεν πωλείται σε τιμή υψηλότερη από αυτήν ή χαμηλότερη κατά περισσότερο από 10%. Προβλέπονται εξαιρέσεις, για παράδειγμα για βιβλία που έχουν περάσει δύο χρόνια από την τελευταία έκδοση.
• ΦΠΑ. Τα βιβλία υπάγονται σε μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ 6%. Για το πώς θα εκδίδετε παραστατικά και θα δηλώνετε τα έσοδα ως αυτοεκδότης, ρωτήστε λογιστή, γιατί εξαρτάται από την ιδιότητά σας και τον τρόπο που πουλάτε.

Οι διατάξεις αυτές ελέγχθηκαν στα κείμενα των σχετικών νόμων αλλά επειδή οι νόμοι τροποποιούνται, επιβεβαιώστε την ισχύουσα μορφή τους πριν προχωρήσετε στα βήματα της αυτοέκδοσης.

Οι παγίδες που αξίζει να αποφύγετε

• Ασαφής τιμολόγηση. Αν ένας εκδότης ζητά ποσό από εσάς, ζητήστε αναλυτικά τι πληρώνετε, πόσα αντίτυπα τυπώνονται και ποιος κρατά το ISBN και τα δικαιώματα.
• Βιβλίο που δεν φτάνει στα βιβλιοπωλεία. Το να έχετε τυπώσει το βιβλίο δεν σημαίνει ότι θα το βρει ο αναγνώστης. Πολλά βιβλία αυτοέκδοσης που εκδίδονται με πληρωμή δεν φτάνουν στα βιβλιοπωλεία.
• ISBN στο όνομα κάποιου άλλου. Όποιος ζητά τον αριθμό εμφανίζεται ως εκδότης. Ο αριθμός που δίνει μια πλατφόρμα ανήκει στη δική της σειρά και στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για εκτύπωση μέσω της ίδιας της πλατφόρμας.
• Φτηνή επιμέλεια. Τα τυπογραφικά λάθη και η κακή σελιδοποίηση κοστίζουν σε αξιοπιστία περισσότερο από όσα εξοικονομήθηκαν.
• Μεγάλο τιράζ χωρίς σχέδιο πωλήσεων. Πολλοί συγγραφείς πουλούν συνήθως μόνοι τους 30 έως 100 αντίτυπα. Τυπώστε όσα μπορείτε να διαθέσετε και ξαναντύπωστε αν χρειαστεί.
• Παράλειψη της κατάθεσης αντιτύπων. Είναι υποχρέωση του εκδότη, δηλαδή δική σας, και δεν γίνεται αυτόματα από το τυπογραφείο.

Ένα πρακτικό συμπέρασμα

Αν το βιβλίο σας απευθύνεται σε στενό κύκλο, όπως οικογένεια, φίλους, μια τοπική κοινότητα ή μια ομάδα αναγνωστών, μικρό τιράζ και επαγγελματική επιμέλεια είναι συνήθως η ασφαλέστερη επιλογή. Αν θέλετε να φτάσει σε ευρύ κοινό, σκεφτείτε εξαρχής και τη διανομή γιατί η εκτύπωση είναι το πιο εύκολο κομμάτι. Ξεκινήστε από το ISBN, που είναι δωρεάν και χρειάζεται μία έως δύο ημέρες. Δείτε το άρθρο μας για το πώς θα το πάρετε.

Πηγές

• Ν. 3149/2003, Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας, άρθρο 12
• Ν. 2557/1997, άρθρο 1, παρ. 3