Κατερίνα Αυγέρη
Γκοβόστη
ISBN:978-960-446-227-8

Η ποίηση δεν είναι μία τέχνη που επενεργεί μακριά από τις κοινωνικές εξελίξεις. Και μολονότι μάθαμε να βλέπουμε τους ποιητές εξατομικευμένα, οφείλουμε να τους επανατοποθετήσει στην εποχή τους και τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς που εκείνοι αφουγκράζονται ως ευαίσθητα αντιληπτικά όργανα και εκφράζουν/μεταφέρουν ως κοινωνικές εμπειρίες στιχουργικά -παραφράζοντας λίγο τον Vilém Flusser.

Αν και «η ποίηση της αγανάκτησης[1]» δεν διακρίνεται από κάποια συλλογική συνείδηση (όπως της γενιάς του ’30 και του ’70), οι κοινωνικοί κλυδωνισμοί της εποχής θέτουν τους ποιητές -ανεξαρτήτου ηλικίας ή πρώτης εμφάνισης τα γράμματα[2]– στον χώρο της κοινωνικής αγωνίας. Μόλο που δεν εκφράζεται μία οραματική πρόταση ως κοινωνική αναζήτηση, ολοφάνερη είναι η κριτική διάθεση και η αγωνία για τις κοινωνικές συνθήκες και τους ανθρώπους.

Σε αυτό το ρεύμα θα εντάξουμε και την Κατερίνα Αυγέρη με τη δεύτερη ποιητική της συλλογή «σε τρίτο πρόσωπο» (Γκοβόστης, 2014).

Η Αυγέρη αξιοποιεί την υπερρεαλιστική μεταγλώσσα αναζητώντας τον βαθύτερο συναισθηματισμό και αναδύοντας μία ειλικρινή αγωνία που πηγάζει από τη συνειρμικότητα και εδράζεται ακριβώς πάνω στη σουρεαλιστική ειρωνεία και τον πλούσιο μεταφορικό λόγο (το θέαμα των γιατρικών, ακρωτηριασμένοι μονόκεροι, έξοδος Παρασκευής, καμπύλη θερμότητας, τα γυαλιά αντίδωρο). Με την ίδια λεπτή ειρωνεία μιλά και για τους ποιητές και την ποίηση (κρεμάστρα, οι σαλοί, συγχώρεση από ένα ζητιάνο καλώδια, λευκότητα, στη σειρά, υπολογισμοί).

Και στο υπερρεαλιστικό καναβάτσο της Αυγέρη οι υπαρξιακές αγωνίες συναντούν τις κοινωνικές αναζητήσεις σαν ένας κοινωνικός παρατηρητής να αφηγείται σε τρίτο πρόσωπο. Κοινωνικές παραστάσεις συμπλέκονται με την παρωδία (υπενθύμιση) και έναν σαρκασμό που αποκαλύπτει ένα βαθύτερο πόνο για την κοινωνία (το θέαμα των γιατρικών, η κούνια, ακρωτηριασμένοι μονόκεροι, αντίδωρο) και τον Άνθρωπο (νεράντζια, τα γυαλιά, συγχώρεση από ένα ζητιάνο, διαστημόπλοιο ή ένας χρόνος μετά, στην Ελένη, ψίχουλα), τη μοναξιά (φαντασίωση, ακρωτηριασμένοι μονόκεροι, καλώδια, λευκότητα) και τον έρωτα (φαντασίωση, το θέαμα των γιατρικών).

Πολύ συχνή είναι η εμφάνιση του ονείρου, με την κοινωνική του προσέγγιση ως κατεδάφιση των ελπίδων και των σχεδίων για το μέλλον (οι σαλοί, η κούνια, έξοδος Παρασκευής, η τιμή, αντίδωρο, ακρωτηριασμένοι μονόκεροι, στη σειρά, κάθε δεκαπέντε, υπολογισμοί), όπως και η αναζήτηση ηρώων (φαντασίωση, το θέαμα των γιατρικών, τηλεμεταφορά).

Η σουρεαλιστική της εικονοποιία (στην Ελένη, ψίχουλα, στη σειρά, υπολογισμοί, ακρωτηριασμένοι μονόκεροι, τα γυαλιά, φαντασίωση, κρεμάστρα, συγχώρεση από ένα ζητιάνο) συναντά τον αλληγορικό ποιητικό λόγο ξαφνιάζοντας με τη δύναμή του τον ακροατή/αναγνώστη.

Και οφείλουμε να υπογραμμίσουμε τη συναισθηματική βάση της γραφής της Αυγέρη. Η εικονοπλασία της δεν περιορίζεται απλά στην επίκληση των αισθήσεων. Με οδηγό το σουρεαλισμό αναδεικνύει τη συστηματική ισχύ των εικόνων μεταφορών ως αγωγούς προς τη στοχαστική έκφραση (η τιμή, αντίδωρο).

Ο ποιητικός της χώρος είναι πολυάνθρωπος (έξοδος Παρασκευής, τα γυαλιά, τηλεμεταφορά, διασταύρωση 61ης και 49ης λεωφόρου, αντίδωρο, καμπύλη θερμότητας, ψίχουλα, ακρωτηριασμένοι μονόκεροι). Άλλωστε, το συχνό γ’ πληθυντικό πρόσωπο διαμορφώνει ένα πολυπληθές κάδρο συνυποδηλωτικά γεμάτο κίνηση και ήχο (υπενθύμιση, καλώδια, στη σειρά). Μέσα όμως σε αυτόν τον πολυάνθρωπο καμβά ξεχωρίζουν με την αντίθεσή τους το α’ ενικό (συγχώρεση από ένα ζητιάνο) και το β’ ενικό (διαστημόπλοιο ή Ένας χρόνος μετά, συγχώρεση από ένα ζητιάνο, στην Ελένη).  Μία νωχελική κίνηση χαρακτηρίζει το κάδρο της (διασταύρωση 61ης και 49ης λεωφόρου, κάθε δεκαπέντε, ψίχουλα, φαντασίωση, έξοδος Παρασκευής, συγχώρεση από ένα ζητιάνο, η τιμή).

Οφείλουμε, επιλογικά, να υπενθυμίσουμε πως η ποίηση αποτελούσε πάντα μία ενέργεια κοινωνικά στοχευμένη, είτε κινούνταν στο χώρο του έπους διδάσκοντας ήθη και ερμηνεύοντας μυθολογικά την ιστορία είτε εκθέτοντας κοινωνικές καταστάσεις και συμπεριφορές, από την αρχαϊκή περίοδο μέχρι το Μεσαίωνα. Και μολονότι πρόκειται για μία καθαρά ατομική πράξη, θεωρούμε λάθος να την προσεγγίσουμε ως μία ψυχολογική διέξοδο, χωρίς να εντάσσεται στην κοινωνία που δεν γέννησε. Αυτή είναι άλλωστε και η κοινωνική λειτουργία της ποίησης που οφείλουμε να προστατεύσουμε.

______________
[1] βλ. Δήμος Χλωπτσιούδης, Οι ποιητές της αγανάκτησης, τοβιβλίο.net (12.05.2015).
[2] βλ. Δήμος Χλωπτσιούδης, Προβληματική για την ποιητική γενεαλογία και τον όρο “γενιά”, τοβιβλίο.net (30.04.2015).

Κράτα το