Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Τι αλλάζει για τον πολίτη

Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης ενοποιεί το πλαίσιο λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών σε ένα κείμενο 774 άρθρων. Οι περισσότερες διατάξεις αφορούν την εσωτερική λειτουργία των Ο.Τ.Α., υπάρχουν όμως αρκετές που επηρεάζουν άμεσα τον πολίτη. Τις συγκεντρώνουμε με απλά λόγια, με βάση το κείμενο του ΦΕΚ.

1. Δημοτικά τέλη: Τι αλλάζει από το 2027

Ο νόμος δεν ορίζει ότι τα τέλη θα σταματήσουν να εισπράττονται μέσω του λογαριασμού ρεύματος. Προβλέπει όμως ότι με προεδρικό διάταγμα μπορεί να οριστεί εναλλακτικός δημόσιος φορέας είσπραξης (για το Τέλος Καθαριότητας Φωτισμού και το Τ.Τ.Α.). Το διάταγμα αυτό δεν έχει εκδοθεί μέχρι σήμερα απ’ όσο γνωρίζουμε. Ισχύει επίσης απαλλαγή από το Τ.Κ.Φ. και το Τ.Τ.Α. για ακίνητα σε περιοχές που κηρύχθηκαν σε έκτακτη ανάγκη πολιτικής προστασίας και έχουν καταστραφεί ή είναι ακατοίκητα λόγω φυσικής καταστροφής.

2. Οφειλές προς τον δήμο: Έως 48 δόσεις

Οι βεβαιωμένες οφειλές προς δήμους και περιφέρειες μπορούν, με αίτηση του οφειλέτη, να ρυθμιστούν σε 2 έως 48 μηνιαίες δόσεις, πριν ή μετά τη λήξη της προθεσμίας καταβολής. Ο αριθμός των δόσεων προκύπτει από γενικά, αντικειμενικά κριτήρια που ορίζει το δημοτικό συμβούλιο, όπως το ύψος και η παλαιότητα της οφειλής και η συνέπεια του οφειλέτη σε προηγούμενες ρυθμίσεις. Για βασική οφειλή έως 50.000 ευρώ αρμόδιος για τη ρύθμιση είναι ο ταμίας του δήμου.

3. Κοινωνικά μέτρα

• Βοήθημα γέννησης: Επιτρέπεται εφάπαξ χρηματικό βοήθημα για τη γέννηση τέκνου μόνιμων κατοίκων και δημοτών, με όρους που ορίζει το δημοτικό συμβούλιο και ανώτατο όριο 3.000 ευρώ ανά τέκνο.
• Μειώσεις ή απαλλαγές από δημοτικά τέλη: Το δημοτικό συμβούλιο, με απόλυτη πλειοψηφία των μελών του, μπορεί να μειώσει ή να απαλλάξει από τέλη οικονομικά αδύναμους, άτομα με αναπηρία, πολύτεκνους, τρίτεκνους, μονογονεϊκές οικογένειες, μακροχρόνια ανέργους και δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος. Πρόκειται για δυνατότητα και όχι για αυτόματο δικαίωμα: ρωτήστε τον δήμο σας αν την έχει αξιοποιήσει.

4. Ηλεκτρονική κοινοποίηση εγγράφων

Οι διοικητικές πράξεις και τα έγγραφα των δήμων επιδίδονται κατά κανόνα ηλεκτρονικά: στη θυρίδα σας στο gov.gr (αν έχετε δηλώσει τα στοιχεία επικοινωνίας σας στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας και συναινείτε), ή στο email που έχετε δηλώσει στην Ε.Φ.Δ. ή στον δήμο. Το έγγραφο θεωρείται ότι κοινοποιήθηκε νόμιμα μετά την παρέλευση 10 ημερών από την ηλεκτρονική αποστολή. Όταν η ηλεκτρονική επίδοση δεν είναι δυνατή, γίνεται με συστημένη επιστολή, και τότε το χρονικό όριο είναι 15 ημέρες. Αξίζει να ελέγξετε ότι το email σας είναι ενημερωμένο.

5. Συμμετοχή πολιτών: Δημοτικό δημοψήφισμα

Οι δήμοι μπορούν να προκηρύσσουν συμβουλευτικό δημοψήφισμα για θέματα αποκλειστικής τους αρμοδιότητας, με εξαίρεση τα δημοσιονομικά ζητήματα, την επιβολή τελών και τον καθορισμό των ορίων των δήμων. Η απόφαση λαμβάνεται από το δημοτικό συμβούλιο με πλειοψηφία 2/3. Το δημοψήφισμα μπορεί να γίνει και με πρωτοβουλία των δημοτών, αν το αίτημα υπογράψει τουλάχιστον το 10% των εγγεγραμμένων εκλογέων. Το αποτέλεσμα είναι απλή γνώμη προς το συμβούλιο.

6. Εκλογές: Τι αλλάζει και από πότε

Οι νέοι εκλογικοί κανόνες ισχύουν για την ανάδειξη των αρχών της περιόδου 2029-2033, δηλαδή για τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές. Τα βασικά σημεία του νέου συστήματος:

• Η εκλογή γίνεται σε έναν γύρο. Νικητής είναι ο συνδυασμός που ξεπερνά το 42% των έγκυρων ψηφοδελτίων (42% και μία ψήφος), χωρίς να προσμετρώνται οι εναλλακτικές ψήφοι.
• Κάθε εκλογέας μπορεί να επιλέξει και έναν άλλο συνδυασμό ως εναλλακτική ψήφο. Το ψηφοδέλτιο χωρίς εναλλακτική επιλογή είναι έγκυρο.
• Αν κανένας δεν ξεπεράσει το 42%, γίνεται δεύτερο στάδιο προσμέτρησης για τους δύο πρώτους συνδυασμούς, όπου προστίθενται οι εναλλακτικές ψήφοι των υπόλοιπων ψηφοδελτίων. Νικητής είναι όποιος έχει τις περισσότερες ψήφους. Οι ισοψηφίες λύνονται με δημόσια κλήρωση.
• Ο νικητής παίρνει τα 3/5 των εδρών του συμβουλίου. Αν συγκεντρώσει πάνω από 60% στην αρχική ψηφοφορία, οι έδρες κατανέμονται αναλογικά. Αν το ποσοστό του (με τις εναλλακτικές ψήφους) είναι 42% ή λιγότερο, χάνει έδρες υπέρ των άλλων συνδυασμών: 1 έως 3 στα δημοτικά συμβούλια και 2 έως 5 στα περιφερειακά, ανάλογα με το μέγεθός τους.

Τι πρέπει να κάνετε τώρα

• Ελέγξτε αν ο δήμος σας έχει εκδώσει απόφαση για τον συντελεστή του Τ.Τ.Α. (πρέπει να εκδοθεί μέσα στο 2026) και τι αλλάζει στην περίπτωσή σας.
• Αν αγοράσατε ή πουλήσατε ακίνητο, δηλώστε την αλλαγή στον δήμο εντός των προθεσμιών.
• Αν έχετε οφειλές προς τον δήμο, ρωτήστε για τη ρύθμιση σε έως 48 δόσεις.
• Δηλώστε ή ελέγξτε το email σας στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας και στην Ε.Φ.Δ.