Halloween στην ελληνική επαρχία ή Όταν ο Φρανκενστάιν συνάντησε τη θεία από το χωριό

Κάθε χρόνο, γύρω στα τέλη Οκτωβρίου, η σύγχρονη ελληνική κοινωνία έρχεται αντιμέτωπη με ένα τεράστιο πολιτισμικό σοκ. Εκεί που παραδοσιακά τέτοια εποχή το μόνο που μας απασχολούσε ήταν αν θα κατεβάσουμε τα χαλιά, αν θα ανάψουμε το καλοριφέρ και πώς θα παρελάσουν τα παιδιά για την 28η, ξαφνικά τα μαγαζιά γεμίζουν με πλαστικές νεκροκεφαλές, μαύρες κάπες και πορτοκαλί κολοκύθες με φωτάκια led.

Το Halloween, το απόλυτο ξενόφερτο έθιμο που μέχρι πριν από λίγα χρόνια βλέπαμε μόνο σε αμερικανικές ταινίες, έχει πλέον εγκατασταθεί για τα καλά στα μέρη μας. Φέτος πέφτει Σάββατο 31 Οκτωβρίου. Και όπως συμβαίνει με κάθε τι που εισάγουμε, το προσαρμόσαμε άμεσα στη δική μας σουρεαλιστική πραγματικότητα.

Το δράμα της κολοκύθας, από το σκάλισμα στο ταψί

Στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία η διαδικασία είναι ιερή. Παίρνουν μια τεράστια στρογγυλή κολοκύθα, τη σκαλίζουν με ειδικά μαχαίρια, της φτιάχνουν τρομακτικά μάτια και δόντια, βάζουν ένα κεράκι μέσα και την τοποθετούν στην περιποιημένη βεράντα τους. Η παράδοση του «Jack-o’-lantern» ξεκίνησε μάλιστα στην Ιρλανδία, όπου αντί για κολοκύθες σκάλιζαν γογγύλια.

Στην Ελλάδα η ίδια προσπάθεια καταλήγει συνήθως σε οικογενειακή τραγωδία. Πρώτα απ’ όλα, η μέση ελληνική κολοκύθα δεν έχει καμία διάθεση να γίνει φανάρι. Είναι σκληρή σαν τσιμέντο ταχείας πήξεως. Ο μέσος πατέρας που προσπαθεί να τη σκαλίσει με το μαχαίρι του ψωμιού κινδυνεύει να περάσει το βράδυ στα επείγοντα για ράμματα, ενώ η μητέρα κοιτάζει με απόγνωση το εσωτερικό που αφαιρέθηκε και δηλώνει κατηγορηματικά ότι είναι «αμαρτία από τον Θεό να πεταχτεί τόσο πράγμα, θα κάνω κολοκυθόπιτα με τραχανά».

Έτσι το απόλυτο σύμβολο του τρόμου καταλήγει μέσα σε ταψί νούμερο 40, πασπαλισμένο με σουσάμι.

«Trick or Treat» στον τρίτο όροφο με θυροτηλέφωνο

Το βασικότερο κομμάτι του εθίμου είναι το περίφημο «Trick or Treat» (φάρσα ή κέρασμα), όπου τα παιδιά γυρίζουν τη γειτονιά χτυπώντας πόρτες και μαζεύοντας γλυκά σε καλαθάκια. Στην ελληνική πολυκατοικία η εφαρμογή του απαιτεί ειδικές δεξιότητες καταδρομέα.

1. Η κεντρική είσοδος είναι πάντα κλειδωμένη. Τα παιδιά αναγκάζονται να χτυπούν τα κουδούνια στο θυροτηλέφωνο φωνάζοντας «Trick or treat!» για να πάρουν την κλασική απάντηση «Ποιος είναι; Ο διαχειριστής για τα κοινόχρηστα;».
2. Η συνάντηση με τη γιαγιά του δευτέρου ορόφου. Όταν τελικά μια πόρτα ανοίξει, τα πιτσιρίκια ντυμένα ζόμπι και βαμπίρ έρχονται αντιμέτωπα με την κυρία Κατίνα. Εκείνη δεν έχει ιδέα τι σημαίνει «trick or treat». Αντί για σοκολάτες και ζαχαρωτά τους προσφέρει ένα μανταρίνι, δύο καραμέλες ούζου από το κρυστάλλινο μπολ του σαλονιού και την πατρική συμβουλή «Βάλτε καμιά ζακέτα παιδάκια μου, θα παγώσετε έτσι ξυπόλητα με τα σεντόνια».

Η αισθητική…, πλαστικοί ιστοί πάνω σε κεντητά σεμεδάκια

Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του ελληνικού Halloween είναι η εγχώρια διακόσμηση. Επειδή δεν διαθέτουμε κήπους με περιποιημένο γκαζόν και φράχτες για να στήσουμε ψεύτικους τάφους, ο τρόμος μεταφέρεται στο σαλόνι.

• Οι συνθετικοί ιστοί αράχνης τοποθετούνται προσεκτικά πάνω στην τηλεόραση αλλά χωρίς να κρύβουν το σεμεδάκι της προγιαγιάς.
• Οι πλαστικοί σκελετοί κρέμονται από το φωτιστικό δίπλα στο κλαδί της ελιάς από την Κυριακή των Βαΐων.
• Και στο βάθος η ελληνίδα μάνα καθαρίζει τα υπολείμματα από τις πορτοκαλί μπογιές των παιδιών με χλωρίνη, μουρμουρίζοντας για «τα αμερικάνικα που μας βρήκανε στα καλά καθούμενα».

Απόκριες ή Halloween, το προαιώνιο ντέρμπι

Φυσικά δεν λείπουν και οι παραδοσιακοί πολέμιοι του εθίμου. Σε κάθε παρέα υπάρχει τουλάχιστον ένας που θα σηκώσει το δάχτυλο για να διακηρύξει με αυστηρότητα «Εμείς έχουμε τις δικές μας Απόκριες! Εμείς έχουμε το Γαϊτανάκι, τους Κουδουνοφόρους και το Πατρινό Καρναβάλι! Τι δουλειά έχουν τα βαμπίρ τον Οκτώβριο;».

Η αλήθεια είναι, βέβαια, ότι κανείς δεν αρνείται μια αφορμή για γιορτή. Οι Απόκριες έχουν το κοκορέτσι, τη ρετσίνα και το τσίκνισμα της Τσικνοπέμπτης. Το Halloween έχει τα θεματικά πάρτι, τα κοκτέιλ με ξηρό πάγο και την ευκαιρία να ντυθείς κάτι σκοτεινό χωρίς να περιμένεις το Τριώδιο. Στο κάτω κάτω, σε μια καθημερινότητα γεμάτη λογαριασμούς ρεύματος, τέλη κυκλοφορίας κι εφορίες, δεν υπάρχει τίποτα πιο καθησυχαστικό από έναν ψεύτικο πλαστικό σκελετό. Σε σύγκριση με τα πραγματικά έξοδα του μήνα, ο κόμης Δράκουλας μοιάζει με εντελώς ακίνδυνο τύπο.

Αν θέλετε, διαβάστε κι αυτό: Halloween (Χάλοουιν). Καλό Halloween, λοιπόν, και μην ξεχάσετε να δοκιμάσετε την κολοκυθόπιτα.