Το καθάρισμα του παταριού: Η «Κόλαση» του Δάντη πάνω από το μπάνιο

Στην αρχή της «Θείας Κωμωδίας», ο Δάντης Αλιγκιέρι βρίσκεται χαμένος σε ένα σκοτεινό δάσος έχοντας χάσει τον ίσιο δρόμο. Εκεί συναντά τον Βιργίλιο που τον καθοδηγεί στην κάθοδο προς τους εννέα κύκλους της Κολάσεως, όπου κάθε αμάρτημα τιμωρείται με αμείλικτη, μαθηματική ακρίβεια.

Στο σύγχρονο ελληνικό σπίτι δεν χρειάζεται να ταξιδέψεις στα έγκατα της γης για να αντικρίσεις τις συνέπειες των ανθρώπινων παθών. Αρκεί να στήσεις μια σπαστή αλουμινένια σκάλα στον διάδρομο, να τεντώσεις τον λαιμό σου και να σπρώξεις το μικρό τετράγωνο ξύλινο καπάκι πάνω από το πατάρι. «Αφήστε κάθε ελπίδα, εσείς που εισέρχεστε εδώ», θα έπρεπε να γράφει πάνω του, με ανεξίτηλο μάλιστα μαρκαδόρο.

Η αποστολή ξεκινά πάντα με μια φαινομενικά αθώα φράση: «Ας ανεβούμε να κατεβάσουμε τα χριστουγεννιάτικα στολίδια και να ρίξουμε μια ματιά τι έχει μέσα». Στον ρόλο του Βιργίλιου δεν βρίσκεται κανένας αρχαίος Ρωμαίος ποιητής αλλά η σύζυγος, που στέκεται στη βάση της σκάλας με μια μαύρη σακούλα σκουπιδιών. Οι οδηγίες της είναι κοφτές και απόλυτες: «Ό,τι δεν έχουμε χρησιμοποιήσει τα τελευταία δύο χρόνια, τα πετάς. Όλα!» Ο Βιργίλιος πάντως, όσο αυστηρός κι αν ήταν, δεν κρατούσε σακούλα σκουπιδιών. Βγάζεις το κεφάλι σου από το άνοιγμα και ένα ρεύμα θερμού αέρα, εμπλουτισμένο με σκόνη δεκαετίας, ναφθαλίνη και ίχνη αποσύνθεσης χαρτονιού, σε χτυπάει στο πρόσωπο. Ανάβεις τον φακό του κινητού. Το θέαμα κόβει την ανάσα κυρίως επειδή δεν σου έχει μείνει πολλή λόγω της πνιγηρής ατμόσφαιρας.

Καθώς σέρνεσαι στα τέσσερα πάνω σε σκονισμένες σανίδες, φτάνεις στον κύκλο των φιλάργυρων και των σπάταλων, που στον Δάντη σπρώχνουν αιώνια βαριά φορτία. Εδώ τα φορτία είναι κουτιά. Πρώτα έρχονται τα άδεια κουτιά τεχνολογίας, από τηλεοράσεις, ρούτερ και τοστιέρες που αγοράστηκαν το 2011. Τα κράτησες «μήπως χρειαστούν στην εγγύηση», μια εγγύηση που έχει λήξει προτού γεννηθούν τα παιδιά σου. Έπειτα έρχεται η μαύρη τρύπα των καλωδίων, ένα πελώριο, κουρελιασμένο κουτί παπουτσιών γεμάτο καλώδια SCART, φορτιστές για Nokia 3310, αντάπτορες με άγνωστα βύσματα και καλώδιο τηλεφώνου δώδεκα μέτρων. Είναι η αιώνια τιμωρία του σύγχρονου ανθρώπου, να φυλάει καλώδια για συσκευές που έχουν ανακυκλωθεί από τον προηγούμενο αιώνα, με τον διαρκή φόβο ότι «αν το πετάξω, θα το χρειαστώ αύριο». Ο Πλιούσκιν των «Νεκρών ψυχών» του Γκόγκολ, που μάζευε ό,τι έβρισκε στον δρόμο, θα σε κοίταζε με θαυμασμό και με λίγο ανταγωνισμό.

Βαθύτερα, εκεί όπου το φως δεν φτάνει ποτέ, οι ιστοί αράχνης είναι τόσο πυκνοί που η Μις Χάβισαμ των «Μεγάλων προσδοκιών» θα ζήλευε τη διακόσμηση. Εκεί βρίσκονται θαμμένες οι αυταπάτες μιας ολόκληρης ζωής. Μια κιθάρα με δύο σπασμένες χορδές από τότε που αποφάσισες, στα είκοσι τρία σου, ότι θα γίνεις τροβαδούρος. Ένα σετ με βαράκια και ένα όργανο κοιλιακών από τηλεμάρκετινγκ, που χρησιμοποιήθηκε ακριβώς δεκατέσσερα λεπτά το 2016. Στοίβες από εγκυκλοπαίδειες που αγοράστηκαν με κουπόνια από εφημερίδες, με τον τρίτο τόμο να σταματάει στο γράμμα «Δ» επειδή τότε βαρέθηκες να μαζεύεις αποκόμματα. Ο Δάντης θα τα έβαζε στον κύκλο των αιρετικών γιατί όλα αυτά πίστευαν κάποτε σε μια εκδοχή του εαυτού σου που δεν υπήρξε ποτέ.

Από το άνοιγμα της σκάλας αντηχεί η φωνή της λογικής: «Βρήκες τίποτα; Πέταξες τίποτα;» Εσύ κοιτάς ένα σεμεδάκι κεντημένο από μια προγιαγιά που δεν γνώρισες ποτέ, τυλιγμένο σε μια εφημερίδα που αναγγέλλει την υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ. «Όχι ακόμα, ψάχνω!» φωνάζεις πίσω, ενώ σφίγγεις το σεμεδάκι στο στήθος σου σαν να ήταν το Άγιο Δισκοπότηρο. Ο Φάουστ του Γκαίτε είχε στοιχηματίσει την ψυχή του ότι δεν θα πει ποτέ σε μια στιγμή «στάσου, είσαι τόσο όμορφη». Εσύ το λες στο σεμεδάκι χωρίς να έχεις στοιχηματίσει τίποτα. Η ψυχολογική άρνηση να αποχωριστείς τα αντικείμενα είναι ισχυρότερη από κάθε απόφαση για τάξη, γιατί κάθε κουτί περιέχει ένα κομμάτι χρόνου που αρνείσαι να αφήσεις να χαθεί.

Στο τέλος του ταξιδιού του στην Κόλαση, ο Δάντης καταφέρνει να βγει ξανά στον επάνω κόσμο και αναφωνεί: «Και τότε βγήκαμε να ξαναδούμε τα αστέρια». Εσύ κατεβαίνεις από τη σκάλα κάθιδρος, με ιστούς αράχνης στα μαλλιά και μαύρα δάχτυλα από τη σκόνη. Έχεις πετάξει τελικά μόνο δύο πλαστικές σακούλες και ένα σκισμένο περιοδικό ποικίλης ύλης. Όλα τα υπόλοιπα έχουν σπρωχτεί απλώς δέκα εκατοστά πιο βαθιά στο σκοτάδι. Κλείνεις το ξύλινο καπάκι με έναν ανακουφιστικό γδούπο. Ο πολιτισμός διασώθηκε για άλλη μια φορά. Και το πατάρι παραμένει εκεί ψηλά, αγέρωχο και σιωπηλό, έτοιμο να καταπιεί κι άλλες αναμνήσεις μέχρι την επόμενη κάθοδο. Η σακούλα στα χέρια της συζύγου, σχεδόν άδεια, είναι ο μόνος κύκλος που δεν κλείνει.